Home   Wie zijn wij   Over de auto   De landen   Alpine planten   Het geslacht Dionysia   Reisdagboek   Reisfotos   Links

 

April 2003

1 April.03
We staan om 6.30 uur op. Het heeft vannacht wat geregend en de temp. is maar 17°C, vreselijk koud!! Het is bewolkt als we terug naar de weg rijden via het slechte pad. De weg naar Bam gaat flink omhoog door een gekleurd gebergte van rood, paars, oranje, groen, roze en geel gesteente. Een aardverschuiving heeft een stuk weg en een huis de diepte in geschoven. De pas ligt op 2400 m. Er groeien prachtige Acantholimons en andere kussen vormige plantensoorten. Er staat een harde koude wind en aan de planten te zien is het aan de vroege kant. We proberen met de auto een pad om hogerop te komen maar het is te smal en te steil om te rijden.We gaan lopend omhoog om wat rond te kijken en zien een aantal onbekende planten, Rozularia in knop en Onosmas in de knop. De zon schijnt maar er staat een keiharde wind die me bijna van de hoge rotsen blaast. Veilig terug bij de auto drinken we koffie en rijden verder naar Bam. We komen vol gepropte autos tegen.Iedereen trekt er al vroeg op uit vandaag.Er zitten al mensen in de berm te picknicken en wenken om thee te komen drinken. We zijn nog maar net vertrokken en kunnen als we willen al aan schuiven om mee te eten en drinken. We zwaaien en roepen vrolijk terug en rijden door. De GPS sluiten we aan op de lap top zodat we de route kunnen opslaan en het is een grote hulp bij het vinden van de goede afslagen en het bepalen van de richting. De borden zijn vrijwel altijd in het Farsi en dat is voor ons onleesbaar! Op de grote hoofdwegen is het meestal geen probleem maar omdat wij zoveel mogelijk via kleinere wegen en paden rijden is de GPS onmisbaar voor ons. We dalen af en komen in Dast-e-Lut, een woestijnlandschap van zand en steenvlaktes. Op de steenvlakte staat het vol met stekelige kussen en bolvormige planten waaronder ook Acantholimons en Astragalussen. Er raast een storm over Dast-e-Lut. De lucht is gevult met fijn stof. In Bam zoeken we de oude stad met zijn lemen kasteel. Het is een van de meest bezienswaardige plaatsen waar je geweest moet zijn. Het ligt op de doorgaande route naar Pakistan en India. Toen we in 2000 in Iran zijn geweest was er geen tijd genoeg om Bam te bezoeken. Het lag toen te ver uit de route. Bij aankomst is het vreselijk druk. We kunnen niet in de schaduw staan, het is 33°C. We kunnen Lex niet in een dichte auto opsluiten. Als we ergens staan hebben we zo een horde kinderen bij de auto. Het is de verkeerde dag en verkeerde tijd. Teleurgesteld draaien we om en zoeken een rustige plek om even te staan maar ook die vinden we niet. Klaas heeft er al heel snel de balen van en wil niet wachten tot morgenochtend. We rijden via de woestijnvlakte terug naar de hoofdweg. De zandstorm is nog erger dan heen en we zien geen hand voor ogen en het begint er ook nog bij te regenen. De ruitenwissers moeten aan. De auto wordt gezandstraald, je hoort het zand op de auto tikken. Het is bar en boos met het weer en zijn blij als we de vlakte door zijn. We willen via de hoofdweg richting Kerman en voor deze plaats het Kuhe-e Jupar gebergte in zien te komen. Volgens het boek van Chris Grey-Wilson zouden hier twee soorten Dionysias moeten groeien. Voor Kerman slaan we af naar Rayin in de hoop vanaf daar in het gebergte te komen. Het weer is erg onbestendig en bewolkt. We zien door de bewolking de besneeuwde toppen Kuh-e Hezar 4420 m. en Kuh-e Lalezar 4374 m. In Rayin kopen we wat groente en zoete citroenen voor heel weinig geld en rijden verder via een vreselijk eng pad rond het gebergte op 1950 m. hoogte naar Jupar. Het pad gaat langs de voet van het gebergte door een modderige vlakte. Het gaat ook nog regenen en we maken haast om zo snel mogelijk weg te komen. Het is vanaf hier niet mogelijk het gebergte in te komen.We slingeren om grote modderplassen heen en vinden via via steeds het goede pad terug. Zolang we vaart houden gaat het en de modder vliegt af en toe tot het dak. Even is het spannend als we de brede modderrivier over moeten en geen brug kunnen vinden. Als we door rijden zien we om de bocht een brug en we slaan een zucht van verlichting. Stel je voor dat we helemaal terug moeten door die moddervlakte! Opgelucht rijden we even later op een asfaltweg naar Jupar. Voor Jupar slaan we af en rijden via een steen vlakte naar de voet van het Kuh-e Jupar gebergte. Hier zien we een kalkgebergte met conglomeraat gesteente. Dit zou wel eens het geschikte gebergte kunnen zijn voor de Dionysias. Het is inmiddels bijna donker. Morgen gaan we rondkijken en hopen dat het weer opknapt. Het is erg koud en er staat een harde wind. Onze was beurt doen we in de auto en de truien komen weer uit de kast!


2 April.03
Net als gisternacht horen we ook vannacht de jakhalzen roepen. Ze zijn vlak bij de auto, we kunnen ze in het lamplicht zien. Lex zit met gespitste oren rechtop te luisteren. Het was een koude nacht met 7°C. We slapen tot de zon op de auto schijnt. We zien een blauwe lucht door het dakraam. Zo te zien is het prima weer om op zoek te gaan naar Dionysia rhaptodes en Dionysia oreodoxa. Rillerig kleed ik me vlug aan. Sokken en truien komen na lange tijd weer uit de kast. De kookplaat doet vreemd! Hij ontploft bijna bij het opstarten. Het zal wel met de hoogte te maken hebben, we staan hier op 2350 m. hoogte. We ontbijten in de zon, de stralen zijn zo intens en sterk. De lucht is koel maar het licht is ontzettend fel. Net als we willen opruimen komt er een herder met zijn brommer aan geknetterd. Hij komt even kijken en weet niet wat hij ziet!. We staan boven de rivierbedding. We kunnen nog enkele km. verder rijden door de bedding naar de voet van de Kuh-e Jupar. Net voor we verder willen rijden komen 2 autos aangereden. Het zijn 2 gezinnen die komen picknicken. We zijn meteen helemaal wakker als iedereen in en om de auto rond springt en overal aanzit.Iedereen roept en praat en lacht, ze zijn zo opgewonden en nieuwsgierig. Jammer dat we elkaar niet kunnen verstaan. Als we eindelijk kunnen vertrekken komt een van de autos vast te zitten. We helpen om de auto los te trekken en moeten eerst samen thee drinken. We schuiven aan en wachten een beetje ongeduldig op de thee, we willen zo graag de bergen in! We eten platte oliebollen met een heerlijke fis zoete vulling. De mannen roken opium met een pijp en een buisje die ze van papier vouwen. We nemen afscheid en rijden naar de voet van de bergen. Bij een steile rotswand begint de zoektocht naar de Dionysias. Ik blijf met Lex bij de auto en kan alles volgen met de verrekijker. In de zon is het een heerlijke temp. van 23°C. Bij een opgedroogde waterval met schaduwkanten klimt Klaas omhoog en vindt al snel de eerste uitgebloeide Dionysias. Verder omhoog staat Dionysia rhaptodes in volle bloei en vol met knoppen. Er staan exemplaren van wel 50 cm. doorsnee, ze staan in de middagzon tot 18.00 uur. De exemplaren in de schaduw hebben een minder uitbundige bloei waarvan de meeste bloemen nog niet helemaal uit zijn. Als Klaas na uren klimmen wil terug gaan besluit hij toch nog verder te gaan om even van het uitzicht te genieten en vindt daar de mooiste exemplaren in de volle zon en precies op de juiste tijd. Net voor 18.00 uur keert hij veilig, doodmoe maar dik te vreden terug naar de auto. Na een douche en een warme maaltijd bekijken we de fotos. We zijn zeer onder de indruk en in onze sas met het resultaat. De temp. daalt snel naar 14°C. Het is helder en het zal nog kouder worden!


3 April.03
Na een koude heldere nacht vertrekken we na het ontbijt naar Kerman.We moeten nodig boodschappen doen en geld wisselen. Het is een prachtige ochtend met mooie heldere kleuren en stil van wind. Het pad daalt af naar de grote kale vlakte. In Kerman parkeren we de auto in een rustige straat. Lex moet in de auto wachten terwijl wij opzoek gaan naar het wisselkantoor die in de Lonely Planet genoemd wordt. Het kantoor is inmiddels verdwenen. We worden aangesproken door een man die geld wil wisselen. We hebben nog wat geld van de Emiraten maar hij wil niet genoeg geven. We proberen het bij een van de vele banken maar die willen alleen dollars of euros. Ze verwijzen ons naar een ander wisselkantoor. Bij de bank ontmoeten we Behzad, hij biedt aan om ons naar het adres te brengen. Met een taxi gaan we verschillende kantoren af maar ze zijn allemaal gesloten en gaan pas om 17.00 uur open. Behzad is een architect in wording, hij nodigt ons uit om mee naar zijn ouders huis te komen en later terug te gaan.Eerst wil ik de boodschappen doen en hij helpt ons met het vinden van de winkels, dat is een stuk makkelijker voor ons. We rijden de stad vele malen door. We kopen enkele kilos koek en zoetigheid in een bakkerij met specialiteiten uit Kerman. Hierna rijden we naar een buitenwijk met grote huizen met uitzicht op de Kuh-e Jupar met zijn besneeuwde toppen. We worden gastvrij ontvangen door de ouders en broer van Behzad. Hun huis is groot met muren van marmer en een tuin. Even later zitten we in de grote keuken aan de rijst met kip. Laat ons huis jullie huis zijn en voel je op je gemak zegt de moeder van Behzad. Lex mag niet binnen maar kan in de tuin liggen. Het is niet gebruikelijk om een hond in huis te hebben. We drinken thee en vertrekken hierna terug naar de stad om geld te wisselen en bij een internetcafé e-mails op te halen. De verbinding is erg traag en het is onbegonnen werk om fotos te versturen. Hierna gaan we naar een supermarkt om vlees voor Lex en ons zelf te kopen. Vlees en fruit is erg duur in Iran klaagt Behzad en dat is inderdaad ook zo! We mogen bij onze vriend thuis slapen maar we slaan het aanbod af . Een beetje teleurgesteld neemt Behzad afscheid van ons. Hij vraagt of hij ons morgen mee naar Mahan mag nemen. Het is een kleine plaats 40 km. van Kerman. Er staat een paleis met een mooie tuin en er zijn prachtige mausoleums. We spreken af om daar morgen samen heen te gaan. Vanuit Kerman rijden we in het donker terug naar de voet van de bergen om te overnachten op de steenvlakte. We pikken morgenochtend Behzad op bij een van de vele rotondes. Ik kook en we eten laat. Klaas werkt nog wat op de computer voor we net voor 24.00 uur in bed kruipen. Het is helder en koud met 12°C.


4 April.03
Het is opnieuw een prachtige heldere ochtend, koud maar stil van wind. Na het ontbijt hebben we nog wat tijd om een filmpje op een cd te branden voor onze vriend Behzad. Vandaag hebben we een afspraak met hem om samen naar Mahan te gaan. We pikken hem op bij een van de vele rotondes en gaan eerst opzoek naar een tankstation waar we diesel kunnen tanken. De tankstations in de plaatsen hebben meestal geen diesel! Buiten de stad vinden we een tankstation, er staat een enorm lange rij vrachtauto’s te wachten. Sommige moeten maar liefst 1000 liter tanken! Als we aan moeten sluiten staan we er morgen nog. We krijgen van een politie toestemming om naar voren te rijden. Behzad praat met de eerst volgende chauffeur en vraagt of we voor mogen. Dat was geen enkel probleem. We geven de chauffeur wat gebak uit Kerman als dank. Hij reageerde zeer verrast en neemt het dankbaar aan. Hierna rijden we naar Mahan via een nieuwe weg die niet op de kaart staat. Het zicht op de besneeuwde bergen is schitterend. We bezoeken eerst het paleis met zijn schitterende tuin met vijvers, waterplaatsen en watervallen. Vanaf de ingang loopt de tuin omhoog, het water stroomt van bovenaf naar beneden. De besneeuwde bergen van Kuh-e Jupar liggen op de achtergrond te schitteren in de zon. Klaas is in een diep gesprek gewikkeld met een taxichauffeur en moet de meest moeilijke vragen beantwoorden. Hij spreekt prima Engels en het lijkt wel of hij zijn hele leven op deze kans gewacht heeft. Er zijn gezinnen die picknicken bij het water in de schaduw van de vele bomen en cipressen Het is een heerlijke plek en we wandelen en drinken thee samen met de taxichauffeur die maar blijft vragen stellen over het leven. Klaas zegt ook niet op alle vragen een antwoord te weten en geeft het advies om boeken te lezen over het Bhoedisme omdat hij daarin op al zijn vragen een antwoord zal vinden. Maar hij geeft niet op en blijft vragen stellen tot Klaas vraagt om nu stil te zijn en te genieten van wat er om je heen te zien is. Terug bij de auto nemen we afscheid van de chauffeur en rijden samen met Behzad naar de plaats om het prachtige mausoleum te bekijken. Het is bekend om zijn tegelwerk in de kleuren blauw en turkoois en zijn oude houten deuren uit India. We mogen het mausoleum in maar moeten betalen om in de moskee te kijken. Behzad gaat in discussie omdat hij vindt dat het belachelijk is om daar geld voor te vragen. Als er andere mensen zich er ook mee gaan bemoeien besluiten we af te zien om de moskee in te gaan. Na het rondslenteren eten we in een grote tuin met bomen en stromend water. Overal zijn zitjes op een verhoging met kleden waar je heerlijk kunt relaxen. We eten voor weinig geld een heerlijke maaltijd met traditionele dingen uit Mahan. Na het eten komt de waterpijp voor de dag. Het is een mengsel van kruiden, fruit en tabak. Het ruikt en smaakt naar aardbeien. In de late middag rijden we terug naar Kerman. Het weer is erg aangenaam, zon en 28°C. Behzad neemt Klaas mee naar de kapper terwijl ik in de auto wacht. Geknipt keren de heren terug en nemen afscheid van onze vriend. Hij wilde nog graag mee naar Bam maar hij moet morgen weer naar school en ik wil niet dat hij verzuimt. Verdrietig neemt hij afscheid van ons. We beloven contact houden en geven hem de cd met de film en geven hem een autoradio, dit verzacht het afscheid wat.We rijden naar de bergen om te overnachten. Het is inmiddels laat geworden en we tollen van de slaap.


5 April.03
Om 7.00 uur staan we op. Vandaag rijden we terug naar Bam, een vervelende saaie hoofdweg van bijna 200 km. Na het ontbijt vertrekken we direct. Het is licht bewolkt maar er zijn ook grote blauwe stukken. Noroez is eindelijk voorbij en we hopen dat de rust is wedergekeerd. We rijden eerst naar Jupar om de mooie moskee te bezoeken. Het tegelwerk en de binnenplaats is zeker net zo mooi als de moskee in Mahan en zoals we hoopten was het heerlijk rustig. We vervolgen onze weg naar Bam via de oude weg naar Mahan. Net buiten Mahan zien we een nieuw bord langs de weg met de bergen van Jupar afgebeeld. Er slingert een pad Oostelijke richting de bergen in. Er staan wat bomen bij stromend water. We rijden het pad dat uitkomt in een rivierbedding met zicht op de besneeuwde bergen. Daar zien we tegen de steile wanden Dionysia rhaptodes in de bloei De gele compacte planten zijn goed te zien van een afstand. De hoger gelegen exemplaren staan er prachtig bij. De lagere op 2300 m. zijn al ver uitgebloeid. De planten staan zo voor het grijpen! Gelukkig worden de planten met rust gelaten hoewel het een plek is waar de mensen vaak komen picknicken. Na deze verrassing rijden we in een ruk naar Bam, een woestijnoase met veel bomen en een enorme palmoase. Arg-é-Bam is een lemen dorp met een prachtig fort hoog op een rots gebouwd. Een hoge muur met 30 torens moesten het dorp vroeger beschermen. Het is een van de hoogte punten van menig reiziger die van Iran op weg naar Pakistan is. Wij zien geen andere reizigers. Het is er heerlijk rustig en kunnen het dorp op ons gemak bezichtigen. Het uitzicht vanaf het fort is indrukwekkend. Het grootste gedeelte van het oude Bam is vervallen maar het geeft een goed beeld van hoe de mensen er toen leefde. We kijken of we nog iets kunnen eten in het restaurant maar de deuren zijn gesloten. We rijden de lange saaie hoofdweg terug naar Kerman. De militaire check points lijken wel grensovergangen en geven veel oponthoud. Tegen 17.00 uur stoppen we ten Oosten van de Kuh-e Jupar waar we de Dionysias hebben gezien. Er is een bron waar Klaas de auto wast. Het is koel maar de zon is intens. De zon zakt om 17.15 uur achter de bergen en de temp. zakt snel naar 14°C. We horen in de avond de jakhalzen janken. We kunnen ze vanuit het dakraam vlak bij de auto zien. Ze komen vast drinken en kijken of er iets eetbaars door de picknickers is achtergebleven. We vallen om van de slaap en kruipen na het eten diep onder het dekbed.

6 April.03
We zijn om 6.15 uur uit de veren. Het is helder en koud in de schaduw, de zon is nog achter de bergen. We ontbijten in de auto en vullen hierna de watertank bij met het heldere koude bronwater dat hier uit de rotsen naar boven komt. Vandaag gaan we naar Yazd, een 360 km. lange saaie hoofdweg. De Iraniërs zijn slechte chauffeurs, het is iedere keer weer Wild west op de weg! Iedereen doet maar wat Er wordt vrijwel nooit richting aangegeven. Geen spiegels,remlichten of verlichting. Veel autos zijn rijp voor de sloop en levens gevaarlijk om de weg mee op te gaan. Bij de tankstations staan lange rijen vrachtautos te wachten die allemaal diesel moeten tanken. Bij het volgende tankstation is de diesel op. In Rafsangan sluiten we aan en kunnen eindelijk tanken. Het is er smerig en de stank van olie en diesel beneemt me de adem. Het zijn vreselijke plekken. Iedereen kijkt toe hoe Klaas tankt. De diesel gutst uit de slang als de tank vol is. Er zijn geen automatische stops en dit is normaal bij iedere tank beurt! We rijden verder en besluiten bij Anar af te slaan om het Madvar gebergte in te gaan. We zijn het rijden op deze weg beu en willen een mooie bergroute gaan rijden. Het is een typisch gebergte met losse spitse bergtoppen. De hoogste toppen zijn 3600 m. en bedekt met sneeuw. De weg slingert omhoog naar Gouzam (Javazm).De bergen hebben bruin, geel, paars en rood gesteente en een groen dal met stromend water en boomgaarden in volle bloei. We eten bij een van de vele bronnen langs de weg bij een bloeiende boomgaard op 2585 m. Verderop zien we een pad hoger de bergen in slingeren. Het is vreselijk steil en de grond is zacht en los. We lopen verder omhoog met prachtig uitzicht en hellingen vol schitterende Acantholimons en Astragalussen. Verder honderden kleine wit, gele tulpjes en bloeiende Affodillen. De narcissen zijn jammer genoeg nog niet uit. We rijden terug en proberen opnieuw een pad en dit keer kunnen we via een bergweide verder omhoog. Waar bronnen zijn zijn boomgaarden aan gelegd die nu schitterend in bloei staan. We rijden tot de besneeuwde toppen omhoog waar het pad op houd. De hoogte is hier goed merkbaar, ik voel me wat draaierig in mijn hoofd. Klaas doet nog moeite om verder omhoog te klimmen en te kijken of er iets bijzonders groeit. Op het geweldige uitzicht na was er niets bijzonders te zien. Wel ziet hij een pad naar een bergmeer slingeren. We rijden er heen om een plek voor de nacht te vinden. We zien net voor het meer een mooi plekje bij een grote waterbron en een waterbassin. Een mooie boomgaard erbij, een schitterend plekje dus! Ik was wat ondergoed en sokken die we tussen de bomen te drogen hangen. Het zal niet lang meer duren voor de zon achter de bergtoppen verdwijnt. De temp. daalt snel van 26°C naar 16°C. Klaas heeft nog energie over en klimt nog een berg omhoog. Ik krijg bezoek van twee mannen die met een jachtgeweer rond lopen. Een van de mannen vraagt in gebrekkig Engels of ik alleen ben en of ik Engelse ben. Als ik zijn vragen beantwoord heb wenst hij me welkom in Iran en ze vertrekken weer als Klaas komt afdalen. Klaas spreekt ze nog net even en vertelt dat we hier voor de planten zijn en vannacht in de auto slapen. Ze zwaaien en vertrekken. We brengen de avond door in de auto met de deur dicht, het is fris en er waait een stevige wind. We eten rond 21.00 uur en luisteren naar de wereldomroep. We hebben een hele poos geen Nederlands nieuws gehoord omdat de ontvangst erg slecht was. Onder het eten horen we een auto aan komen die. Het zijn opnieuw de zelfde mannen van enkele uren geleden.Ze hebben een politieman mee genomen. Klaas vraagt waarom hij politie heeft meegenomen? Hij zegt dat we onze paspoorten moeten laten zien en vraagt wat we hier staan te doen? Hij doet net of we elkaar niet eerder hebben gesproken en hier wordt Klaas vreselijk kwaad over en foetert hem voor alles uit. Dit zijn van die verklikkers die zo nodig een wit voetje moeten halen. Klaas laat het boek met planten zien in de hoop dat dit tot hun botte hersenen door dringt. Na het kijken in de pas noteert de politieman het kenteken op zijn hand en vertrekken op ons verzoek. Ik ga met mijn kleren aan slapen omdat ik er niet gerust onder ben. Om 0.30 uur horen we opnieuw autos aan komen. Dit keer staan er 8 mannen bij de auto te zeiken. Er zijn enkele militairen en andere onduidelijke types bij die meer op schurken lijken. Er is een man bij die blijkt later een leraar Engels te zijn en mee moest om te vertalen. We krijgen weer de zelfde vragen die Klaas weigert te beantwoorden en verwijst naar de politieman die er bij staat als een onnozele hals. Hij doet net of hij gek is en dit maakt Klaas helemaal wit heet.Er ontstaat een verhitte discussie over de functie van de politie en de achterdocht voor andere. Een uur later zijn ze nog niet van plan om ons met rust te laten en vragen om onze namen, waar we vandaan komen en wat we hier doen! We geven het op en vertrekken met de mededeling dat wij vrij zijn om te gaan en staan waar we willen zolang het geen beschermt of militair gebied is. We rijden in donker het pad een stuk terug en doen een nieuwe poging om te slapen.


7 April.03
We staan om 7.00 uur geradbraakt op. Het was me een nachtje wel! Gelukkig zijn we verder met rust gelaten en hebben nog wat kunnen slapen. Na het ontbijt vertrekken we en rijden terug naar de weg naar Dahaj. Klaas heeft eerst een waterslangklem vervangen die wat lekte. De kookplaat is nog steeds niet in orde. Bij het aanzetten bonkt de plaat soms zo hard of hij gaat ontploffen! Of het nu met de hoogte of met de kwaliteit van de diesel te maken heeft is ons een raadsel! Vanuit Dahaj gaat een pad over een hoogvlakte richting de hoofdweg naar Yazd. Er wordt aan een nieuwe weg gewerkt en het laatste stuk kunnen we op een asfaltweg rijden. De hoofdweg naar Yazd is erg druk met vrachtverkeer en vreselijk saai en warm. Net voor Baghadabad (Mehriz) worden we door politie tot staan gebracht. We kunnen deze schoften niet meer luchten of zien. Ze vragen de standaard vragen die wij standaard beantwoorden. Klaas eindigt altijd met, oké en goodby en rijd gewoon aan. Dit werkt nog altijd het beste, ze zijn alleen nieuwsgierig en willen hun macht laten zien. Enkele km. verder volgt een militair check point. We balen vreselijk van dit gedonder en zijn blij als we eindelijk de bergen in kunnen. Een goede weg loopt langs het Shir Kuh gebergte 4074 m. naar Taft. Het is de vindt plek van de Dionysia curviflora en Dionysia janthina. We stoppen bij de wild stromende rivier om Lex even in het water te laten. Er slingert een klein weggetje verder omhoog langs de besneeuwde toppen. We besluiten er in te rijden in de hoop een leuk plekje te vinden om even op adem te komen en koffie te drinken. Het is een schitterend gebied met steile rotswanden en bergdorpjes tussen groene bomen en watervallen. We zien tegen de steile wanden uitgebloeide Dionysias te staan. We rijden eerst een stukje door om hoger te komen. De auto kruipt langzaam omhoog en als we in een geultje rijden horen we een klap onder de auto! De linker schokbreker is helemaal doorgezakt. Daar staan we dan met deze schijtbak! We zijn vreselijk gefrustreerd en teleurgesteld over de prestaties en de kwaliteit van de auto. Daar gaat onze zoektocht in de bergen en moeten terug met een slakke gangetje naar Yazd. We gaan op zoek naar een garage. We moeten enkele uren wachten omdat tussen de middag alles gesloten is. Yazd is druk en warm met weinig mogelijkheden om in de schaduw te staan. Het is erg warm, bedrukt en licht bewolkt. We wachten langs een drukke weg tot we het niet meer uithouden.Rijden wat rond om een beter plekje te vinden. Bij een waterkanaal en wat bomen wachten we tot het tijd is om terug te rijden. We zien een werkplaats en vragen daar hulp. We worden door enkele jongens met een oude Mercedes naar een winkel met een grote werkplaats gebracht, het is een Mercedes dealer. De auto wordt op de put gereden en even later wordt de schokbreker er onderuit gehaald. Ze brengen hem ergens heen om hem na te kijken. Hij wordt er weer onder gezet, als de krikken er onderuit gaan zakt de auto weer door! Er is inmiddels wel een heel elftal bezig om onze auto weer in orde te maken. De oorzaak zit hem niet in de schokbreker. Het is de bladveer die gescheurd is. Iglhaut heeft de originele bladveer vervangen door een zelfgemaakte bladveer. Nu hebben we een groot probleem! Hoe komen we aan een andere? We hebben een taal probleem en om elkaar goed te begrijpen is een tolk nodig. Er wordt iemand gezocht die Engels spreekt zodat we kunnen communiceren. De man is een Irakiër en is bereid voor ons te tolken. Er wordt een voorstel gedaan om een nieuwe bladveer te maken. Het zijn enorm goede vakmensen met veel kennis en ervaring. We kunnen hier ook niet weken gaan staan wachten.Het onderdeel hierheen laten komen blijkt bij navragen een groot probleem te zijn en het zal weken gaan duren. We willen morgen contact opnemen met Ruttchen. We gaan hoe dan ook akkoord met het voorstel om voor ons een nieuwe te maken zodat we kunnen rijden. Het is inmiddels 21.00 uur en de mannen vertrekken. Wij mogen blijven en kunnen in de auto slapen. Er wordt een warme maaltijd gebracht met alles erop en eraan. We willen betalen maar daar willen ze niets van horen en weigeren geld aan te nemen. We eten samen met de tolk die praat voor tien. Hij is blij iemand te hebben waar hij zijn verhaal aan kwijt kan! Hij zit helemaal vol over de oorlog en het geloof en hoopt dat alles nu goed komt in Irak. We drinken thee en vallen doodmoe en afgepeigerd in bed neer.


8 April.03
Ondanks de hitte en de stank van olie en diesel hebben we goed geslapen. In de ochtend was het zelfs afgekoeld naar 20°C. De werkplaats is aan een kant helemaal open zodat er toch wat frisse lucht in kan komen. We staan op voordat iedereen arriveert. Rond 8.00 uur komt iedereen binnen druppelen en het lijkt alsof wij hier gewoon thuis zijn. Niemand stoort zich aan ons en gaan gewoon hun gang. Twee mannen kruipen onder de auto en slopen de gebroken bladveer eronderuit. Waar ze vandaan komen en wie hun de opdracht heeft gegeven is onduidelijk! Ze werken snel en weten wat ze doen. Even later vertrekken ze met de gebroken bladveer naar een ander bedrijf waar een nieuwe op maat moet worden gebogen. Er zitten aan iedere zijden krommingen in gebogen en ze willen de kapotte bladveer als voorbeeld gebruiken. We wachten tot de mannen terug komen. Ik was wat handdoeken uit terwijl Klaas met de Irakese tolk vertrekt om naar het bedrijf te gaan kijken waar hij als chef werkt. Het is een Kia garage in de zelfde straat. Hij komt terug met wat cadeautjes van het bedrijf en vers brood. Het maken van een nieuwe bladveer blijkt niet te lukken. De speciale vorm is toch een probleem. We nemen contact op met Rüttchen, de Mercedes garage in Nederland. Volgens het bedrijf die de bladveer heeft bekeken blijkt er een constructie fout in het metaal te zitten. Er zou al een breuk in het metaal hebben gezeten wat te zien is aan een donkere vlek in het metaal. Vlak bij deze breuk is de bladveer gebroken. Hoe dan ook, het is goed balen . Er moet een nieuwe bladveer naar Iran komen. Er wordt contact op genomen met Iglhaut in Duitsland, hun hebben de auto veranderd naar een 4-WD en hebben de onderdelen vervangen.Ze zijn bereid om een nieuwe te sturen naar het garage bedrijf hier in Yazd. Het probleem is alleen , hoe krijg je zo snel mogelijk een bladveer naar hier? Dit moet eerst uitgezocht worden. De rest van de dag werkt Klaas aan de dakkoffer. Hij maakt een nieuw scharnier van een aluminium strip. Tussen de middag komt de tolk eten en drinken brengen. We hoeven geen honger te lijden hier! Iedereen is zo aardig en bezorgt om ons. In welk ander land kun je dit zo meemaken. Kamperen in de werkplaats van een garage waar je ook nog eten en drinken wordt gebracht. Waar je mag bellen en faxen zonder daar geld voor te willen hebben. Waar de gezinnen van het personeel kennis met je komen maken en je uitnodigen om mee naar hun huis te komen. Dit kan alleen in Iran! Het is ons na 2 dagen nog niet duidelijk wie hier de leiding heeft of wie hier echt in dienst zijn. Iedereen doet wat hij wil en kan. Er is niemand die zegt wat er gedaan moet worden. Alles gaat gemoedelijk en relaxt. Geen gestreste werkgever die staat te jagen of gaat lopen commanderen. De garage heeft meer weg van een hobbyruimte! Als er een bus of auto komt wordt er direct aan gewerkt zonder afspraak.Regelmatig komen er weer andere mannen die komen kijken en een praatje maken. Als er assistentie nodig is kruipen ze onder een auto en helpen met sleutelen en vertrekken weer als de klus geklaard is. Er is geen enkele structuur en toch komt alles klaar! Rond 14.00 uur is iedereen vertrokken en zijn we even alleen tot 16.00 uur. Iedereen komt tegen die tijd weer binnen druppelen. Er wordt gewerkt tot 19.00 uur, dan gaat de poort dicht en blijven we alleen met de bewaker die boven de winkel woont. We maken kennis met zijn 5 maanden oude dochtertje Fateme en zijn piep jonge vrouw. Ik wordt uitgenodigd om thee te komen drinken in hun huis. Als we eindelijk alleen zijn eten we en nemen een douche. Het is in de middag erg warm en de vloer is vreselijk vies. Lex is zo zwart als de kachel, we zetten er eerst de waterslang op voor hij in de auto mag. De vloer in de auto is zo smerig en stoffig. We hebben last van bloedneuzen door de warmte en het stof en de stank. De tolk hebben we niet meer terug gezien. Om 23.30 uur liggen we in bed .


9 April. 03
We wachten in de werkplaats op enig vooruitzicht rondom de reparatie van de auto. Vandaag komen we iets meer te weten wanneer de bladveer wordt opgestuurd. De hele dag is het een gaan en komen van bussen en autos. Iedereen is nieuwsgierig naar ons. Ze willen kijken en praten en bij ons zijn. Ik verlang naar wat rust en tijd om even alleen te kunnen zijn. Iedereen spartelt rondom de auto. De hitte en stank van olie, uitlaatgassen en stof is vreselijk benauwd. Ik heb last van bloedneuzen en gezwollen ogen. Ik kan niet uit de werkplaats overdag, de zon staat de hele dag op de kleine binnenplaats te branden en de poort staat de hele dag open. Er loopt een drukke weg vlak langs de binnenplaats. Ik voel me gevangen en opgesloten, we zijn een attractie die veel bekijks trekt! De auto staat midden in de werkplaats en worden de hele dag bekeken. We wachten tot Rüttchen contact met ons opneemt en kunnen niet meer doen dan wachten. Klaas gaat met de vetspuit aan de gang. De Irakese tolk komt langs en heeft een aantal mensen meegenomen die allemaal kennis willen maken en Lex willen zien. Er wordt eten en drinken gebracht. Er wordt een tijd afgesproken dat Klaas mee gaat internetten vanavond. We hebben contact met Rüttchen over de mogelijkheden om de bladveer te versturen. Dit zou pas op18 April gaan gebeuren! Het koerierbedrijf heeft zelf vliegtuigen maar die vliegen een keer per maand. Dat gaat ons veel te lang duren, er gaat iedere dag een vliegtuig naar Teheran en wat ons betreft geven ze het maar met een ander mee. Er moet opnieuw overlegt worden met Iglhaut om de bladveer sneller hierheen te krijgen. We hebben geen zin om al onze dagen hier door te moeten brengen. We hebben zoveel moeite moeten doen om een visum te krijgen! Klaas gaat met de tolk naar een adres om te internetten. Ze vertrekken met een taxi terwijl ik met Lex alleen blijf. Dit is een mooie gelegenheid om me te douchen en even alleen te zijn. Niet voor lang, de bewaker komt met zijn vrouw, kind en moeder op visite. Ze willen fotos kijken en de auto van binnen bekijken maar ik ben te moe. Ik vraag of ze morgen willen terugkomen. Het is inmiddels bijna 24.00 uur en wil slapen. Als ze zijn vertrokken kan ik naar bed. Het is vreselijk benauwd en er zijn muggen. Van slapen komt niet veel. Om 2.00 uur komt Klaas met een motor terug. Het internetten is niet gelukt. De overheid controleert en filtert, sommige sites zijn verboden. Het is niet gelukt om de pagina van Wanadoo te openen. Morgen gaat hij het opnieuw proberen.


10 April.03
Het was een korte nacht met weinig slaap. Ik heb vannacht een poos buiten op de binnenplaats gezeten om wat frisse lucht te voelen. Het was vreselijk benauwd en de muggen hebben me zovaak gestoken! We ontbijten terwijl iedereen alweer arriveert. We luisteren naar het nieuws rondom de oorlog in Irak. Iedereen is hier opgelucht en blij met de overwinning van de Amerikanen.Ze zijn blij met het vertrek van Saddam en hopen dat het hier nu ook wil gaan veranderen. De man waar Klaas is gaan internetten heeft een mijnen bedrijf. Hij heeft tijdens de oorlog met Irak 4 jaar gevangen gezeten en is gemarteld en gefolterd. Volgens de mensen hier is het in Iran niet veel beter. Klaas vertrekt met een oude Land Rover naar het kantoor van het mijnen bedrijf. Er werkt iemand die de autoriteiten kan omzeilen die internet controleert en filtert. Wanadoo is niet toegankelijk voor de mensen hier. Via allerlei ingewikkelde handelingen kan de pagina worden geopend en kunnen de mailtjes worden opgeslagen en worden verstuurd. De verbinding gaat via de telefoonlijn, het gaat dus allemaal niet zo snel! Ik blijf hier achter in een garage vol met starende mannen en probeer me er niet aan te storen. Ik heb niets omhanden en ga van verveling wat in de kasten opruimen. Lex ligt op een stuk vloerbedekking buiten bij de auto. De vloer is zo vreselijk vies en stoffig dat hij eruit ziet als een beest! We moeten hem eerst onder de kraan zetten voor hij in de auto kan. Om 14.30 uur is Klaas terug. Het internetten is nu wel gelukt maar de fotos voor de site moeten nog, dit gaat hij morgen proberen. De werkers zijn gestopt, het weekend is begonnen. Ze blijven nog even bij ons napraten en vertrekken. De baas komt ons een berg eten brengen. We zullen niet omkomen van de honger! Om 18.00 uur wordt een nieuwe bladveer gebracht. Een van de mannen heeft er zelf een gemaakt die er tijdelijk wordt onder gezet zodat we toch tijdelijk kunnen rijden. Even later zitten we met een aantal mannen aan de koffie en de thee. Ze komen morgen op hun vrije dag de bladveer eronder zetten. Van het internetten komt niets vanavond. Er moet een speciale kaart worden gekocht om te kunnen in bellen. Zoals we begrijpen is dit vanavond niet meer mogelijk. We zullen nu tot morgen moeten wachten. We hebben tijd om te douchen en wat te eten voor dat het volgende bezoek weer is gearriveerd. De bewaker met zijn vrouw en baby komen ons gezelschap houden. Ze willen de fotos zien op de computer. Als ze weer vertrekken kunnen we naar bed. Het is gaan regenen en onweren. Gelukkig is het afgekoeld zodat het een stuk aangenamer is.


11 April.03
Het was een koele nacht met 22ºC. We staan vroeg op, de mannen die de tijdelijke bladveer er onderzetten staan om 7.00 uur op de stoep. Het blijkt geen gemakkelijke klus te zijn en er wordt assistentie gevraagd. Er zijn problemen met het verwijderen van een as. Klaas wacht tot hij kan bellen naar Rüttchen. We willen weten wanneer de nieuwe bladveer komt. We hebben gisteren niets meer terug gehoord. Als dit niet te lang gaat duren dan kunnen we beter wachten. Het is anders dubbelwerk! Door het tijdverschil moeten we tot zeker 11.15 uur wachten om te bellen. Er lag een fax met de mededeling dat de bladveer vanavond in Teheran zal arriveren. We moeten zelf maar zien hoe de veer hier komt. Het is 650 km. van Teheran naar Yazd. De kosten , 170,00 Euro wil Rüttchen door ons laten betalen. Wij zijn daar zeer verbaasd over! Hier wordt nu naar een oplossing gezocht om de bladveer hierheen te krijgen. Morgen horen we hoe en wanneer dit gaat gebeuren. We laten de mannen stoppen met het monteren van de tijdelijke bladveer. Het is voor hun geen enkel probleem om hem er toch onder te zetten. We wachten tot we exact weten wanneer we de bladveer hier kunnen verwachten en beslissen hierna wat te doen. Het wordt nog druk tegen de middag! Er worden broodjes gebracht en drinken. Het lijkt op een grote familie waar wij nu ook deel vanuit maken. Niemand praat over kosten of betalen. Iedereen brengt iets voor ons mee terwijl ze zoweinig verdienen. We zeggen keer op keer dat wij willen betalen, maar ze willen niets aan nemen. We vragen ons af hoe wij alle kosten die voor ons gemaakt zijn kunnen terug betalen? We zijn hun zoveel dank verschuldigd. Als iedereen is vertrokken begin ik aan een grote berg was. Ik verschoon het bed eens een keer. Dit is in geen maanden gebeurd! Klaas heeft een drooglijn gemaakt bij een gebouw naast de werkplaats. Het is er een grote puinhoop omdat ze nog aan het bouwen zijn. Ik gebruik deze gelegenheid om de hele was te doen. De was is sneller droog dan in de wasdroger. Door de warme wind is het drogen zo gepiept. We krijgen de hele dag door aanloop. Iedereen komt even langs en brengen weer kennissen of familie mee. De tolk komt ons in de avond gezelschap houden en praat of zijn leven er vanaf hangt. Hij heeft een grote zak met fruit mee gebracht, slagroom, brood, koffie, thee en nog veel meer. We vragen hem steeds weer om niets mee te brengen. Hij heeft het geld zelf hard nodig met een gezin van 5 kinderen. Met een maandloon van gemiddeld 120 Euro hebben ze het niet al te breed. Maar zo gaat dit hier, we moeten ons schamen omdat wij in het Westen zoveel meer hebben dan de mensen hier en alleen maar aan geld denken terwijl we bulken van het geld! De bewaker komt met zijn familie en buren langs. Ze hebben zelfgemaakte olie bolletjes meegebracht en meloen. De fotoalbums gaan voor de zoveelste maal rond want iedereen wil graag fotos zien. Als de laatste visite om 24.00 uur opstapt kunnen we een douche nemen en slapen onder schone lakens.


12 April.03
Vandaag horen we of de bladveer naar Yazd komt! We willen nu toch wel erg graag verder. We hebben goed geslapen, het was niet te warm. Na het ontbijt gaat Klaas polshoogte nemen of er iets bekent is rondom de vlucht van Teheran naar Yazd. Er is een vliegtuig aangekomen en hopen natuurlijk dat de bladveer mee is gekomen. Er wordt door de eigenaar van de garage gebeld. Om 17.30 uur gaan ze naar het vliegveld om te kijken of het onderdeel is meegekomen. Klaas loopt rond met een blauw oog en bloeduitstortingen op zijn hoofd en onder zijn oog. Hij is gister tegen een rolluik opgelopen. Hij loopt nu rond met een dik oog waar hij last van heeft. We wachten tot Klaas naar het vliegveld kan. Het wachten gaat ons nu de keel uit hangen! Ik ga met de vrouw van de bewaker naar de stad om wat boodschappen te doen. We gaan met een taxi en brengen de 5 maanden oude Fateme naar familie zodat we de handen vrij hebben. In een volgepakte winkel koop ik de spullen die ik hebben moet. Ik koop gebakjes, slagroomsoesjes en halva( een zoete harde plaat met noten).We pikken Fateme weer op en drinken thee terwijl we op de taxi wachten. De vrouwen dragen in huis allemaal een hoofddoek en een hejab (sluier). Ze bekijken me van top tot teen en praten over mij.Ik voel me met mij hoofddoek en mijn lange zwarte dunne mantel erg bloot! De bewaker komt met zijn brommer kijken of we geen verkeerde dingen doen denk ik. Hij haalt vlees voor me terwijl wij met de taxi terug rijden. Klaas vertrekt naar het vliegveld terwijl ik alleen achter blijf met het werkvolk en een klant die op zijn bus wacht. Hij komt zo dicht bij me zitten dat ik het er benauwd van krijg. Hij praat tegen me alsof de anderen het niet mogen horen. Ik zeg hem dat ik er niets van versta. Hij wil hebben dat ik de fotos op de computer laat zien. Als ik weiger begint hij Lex een beetje te treiteren. Lex ligt rustig te slapen en stoort zich aan niemand. Ik laat merken dat hij daar rap mee op moet houden. De jongste van het stel merkt het en komt bij me staan. Hij praat met de man en de man verdwijnt even later. Klaas komt terug zonder bladveer! De douane in Teheran laat maar heel weinig binnen. De bladveer ligt dus nog daar en is niet mee gekomen met de vlucht naar Yazd. We moeten wachten tot morgen ochtend. We kunnen informeren als het vliegtuig morgenochtend is geland. Als de bladveer er dan niet bij is gaat Klaas de zelfgemaakte bladveer er verder zelf onder zetten. We komen later wel een keer terug om de nieuwe er onder te laten zetten. Er is weer eten gebracht zodat we wat dat betreft niets tekort komen. Als iedereen is vertrokken zijn we even alleen. Het was vandaag niet zo warm, 28ºC. In de avond koelt het af naar 24ºC, zeer aangenaam om buiten te zitten. Verder beleven we weinig. We zitten opgesloten achter de ijzeren poort. In de avond als de poort gesloten is gooi ik de hoofddoek en mantel in de hoek. Iedereen die dan komt zal er genoegen mee moeten nemen en dat doen de meesten ook.


13 April.03
Het wordt vandaag een spannende dag, als het goed is komt de bladveer naar Yazd. We staan om 7.00 uur op en ontbijten in de auto.Het geeft toch wat meer privacy. Hierna begint het wachten op een telefoontje van het vliegveld. Er zou om 10.00 uur worden gebeld.Als we om 12.00 uur nog niets hebben gehoord gaat de baas zelf bellen. Er volgt een ingewikkeld verhaal waar we niet veel wijzer van worden. Ook onze Irakese vriend en tolk Samir kan ons niet meer duidelijk maken dan dat er problemen zijn en moeten wachten tot 18.00 uur. We beginnen er steeds meer aan te twijfelen of de bladveer wel mee is gekomen! We hadden een ultimatum gesteld, als hij vandaag niet kom gaat Klaas de zelfgemaakte eronder maken tot de nieuwe eens een keer komt. De dag verstrijkt met wat lezen en rond lummelen. Morgen staan we hier een week en zijn het meer dan zat. We willen zoveel zien en graag de bergen in om de Dionysias te vinden in het Sir kuh, gebergte hier vlakbij. Het is vandaag rustig op de werkvloer, om 13.00 uur is iedereen vertrokken tot 17.00 uur. Alleen de jongste die blijft altijd in de werkplaats. Hij eet of drinkt de hele dag niet en is heel stil. De afgelopen dagen begint hij wat los te komen en komt soms even bij ons zitten. Hij weigert alles wat ik hem aan wil bieden, ook als ik aandring weigert hij. Het is in Iran de gewoonte om de eerste keer te weigeren. Na de tweede of derde keer willen ze het gene je aanbiedt aannemen. We worden ongeduldig en onrustig. Er wordt heen en weer gebeld met het vliegveld. De bladveer is weer niet mee gekomen. De baas van de werkplaats gaat met zijn vader bellen. Het is een man met veel aanzien. Even later zou het geregeld zijn! De bladveer komt morgen om 14.00 uur naar Yazd. Zoals wij het begrijpen wordt hij door een koeriersbedrijf hierheen gebracht. Klaas spreekt af dat hij anders de zelfgemaakte bladveer er verder onder gaat zetten. De monteur die ons geholpen heeft komt ook langs. Hij belooft morgen te komen om te helpen om de nieuwe of de zelfgemaakte bladveer er onder te zetten zodat we hoe dan ook kunnen rijden. Hij heeft een zelfstandige garage maar komt hier ook regelmatig helpen. Het is nooit duidelijk hoe en wie hier nu in dienst zijn. Iedereen helpt elkaar als dit nodig is. Wij als gast mogen rekenen op respect en een goede behandeling. De moeite die gedaan wordt om je persoonlijk welkom te heten en te informeren hoe het met je gaat geeft uiting aan de gastvrijheid die in Iran nog werkelijk bestaat. De televisiebeelden van bebaarde mannen die woedende leuzen schreeuwen kloppen totaal niet met de werkelijkheid. Het glimlachen, de verlegenheid en de bezorgdheid van de mensen is hoe de mensen werkelijk zijn. De bevolking heeft het moeilijk , ze concentreren zich liever op dagelijkse beslommeringen dan op politiek geruzie. Het gezegde ‘Hoe meer gasten hoe minder ellende’ staat hoog in het vaandel. De hoge muren rond de woningen heeft dan ook niets te maken met afstand, maar hebben misschien te maken omdat Iran vaak door vreemden is binnengevallen, door Grieken, Turken en Afghanen. Het stereotype van vrouwen in een zwarte tent voldoet in Yazd. Maar voldoet normaal maar half! Vooral jonge vrouwen experimenteren met spijkerstof en dragen strakke broeken onder een soort regenjas tot net onder de knie. De verplichte hoofddoeken zijn meestal zwart, maar soms felrood of bedrukt met bloemen of gekleurde balletjes. Yazd is een van de oudste plaatsen in de wereld. Het ligt in een onbewoond woestijngebied ,Lut. Met nog enkele plaatsen rondom ligt Yazd op 1230 m. hoogte en het is er koel in de winter en erg warm in de zomer. In het Zuiden ligt het Sir kuh gebergte met zijn 4074m. hoge besneeuwde toppen. Het water van de bergen zorgt het hele jaar voor water en maakt Yazd tot een groene oase met fruitbomen en katoenplantages. De 2500 ghanats (irrigatiekanalen) brengen de woestijn tot leven. Yazd is vooral bekent om de export van zijde, tapijten en textiel.Het was vroeger een belangrijke plaats voor de karavaanroutes naar Azië en India. Verder is Yazd bekend om de badgirs, windtorens die zorgen voor een koele wind in de ondergrondse huizen van klei.We hebben 3 jaar geleden een bezoek gebracht aan de oude stad en willen er dit keer terug om rond te kijken. We zitten op hete kolen om het Sir kuh gebergte in te gaan en de Dionysias in bloei te kunnen zien. Klaas gaat met Samir naar het internetcafé om wat mailtjes te versturen en het dagboek te versturen. De fotos is onbegonnen werk. Het idee om de fotos op een cd te zetten en op te sturen naar onze vriend Ufuk in Turkije is misschien nog niet zo slecht! We worden uitgenodigd bij Samir thuis om te eten. We maken kennis met het hele gezin. Ik krijg 4 dikke klapzoenen van zijn vrouw en voel me zeer welkom. Er wordt gepraat over het leven in Iran en de oorlog in hun land. Om 1.00 uur nemen we afscheid. We steken de straat over en klimmen over de muur om op de werkplaats te komen waar Lex in de auto op ons wacht.


14 April.03
Het was een korte nacht en hebben moeite om uit bed te komen! Om 7.00 uur moeten we eruit, even later gaat de poort open. Het is koel en bewolkt met 21ºC. Vandaag staan we hier een week en vinden het nu welletjes. Het is afwachten of de bladveer komt. De Iraniërs houden er niet van om een vraag met ‘nee’ te beantwoorden! Een reden hier voor is het willen voorkomen van conflicten. Het spreekwoord’ dorough-e maslehat-amiz beha az rast-e fetneangiz: een leugen om bestwil is beter dan de waarheid. Maar wij hebben behoefte aan duidelijkheid, ook al is de waarheid negatief! Het wordt dus opnieuw een dag van afwachten wat er gaat gebeuren! Iedereen is van goede wil daar ligt het niet aan. Ze voelen zich persoonlijk verantwoordelijk voor het transport van de bladveer naar Yazd. We lezen wat en drinken uitgebreid koffie met gebakjes uit Yazd. De spaghetti die ik gister gekookt heb is voor vandaag. Na een week rijst wilde ik wel eens wat anders eten. Ik had vlees laten meebrengen, de vrouw van de bewaker heeft er gehakt van gemaakt. Zo kan Lex en wij er van eten. Het vlees is hier relatief duur. Ik betaal ongeveer 6 Euro voor een kilo vlees. Lex eet normaal een halve kilo vlees per dag. Ik heb nog enkele blikjes hondenvoer maar die wil ik bewaren voor noodgevallen! Verder eet Lex met de pot mee. Hij eet net als wij iedere dag een keer rijst en lavas( brood) met geitenkaas en dikke room uit een pakje. Hij lust graag pasta en mast (yoghurt). Op de poep en plas tijden na is er weinig beweging. We kunnen geen kant op omdat de werkplaats en de winkel aan een drukke 4 baansweg ligt. Er is een braakliggend terrein achter de werkplaats waar we via een pad kunnen komen. Hier kunnen we ongestoord Lex uitlaten. Het ligt er vol met bouwafval en andere rotzooi, dus niet een plek waar je voor je plezier gaat wandelen! Om12.00 uur komt er enig sinds actie, de baas komt Klaas halen en heeft het over een fax. Even later komt Klaas met een zuur gezicht terug. Nu zeggen ze dat de bladveer over twee dagen komt! Klaas wil er niet langer op wachten en gaat aan de slag. De zelfgemaakte bladveer zit er op enkele uurtjes werken na onder. Even later komt de baas (Mister Haddy door iedereen genoemd) met de monteur die de bladveer er al zover had onder gebouwd. Iedereen helpt een handje mee. Ze willen beslist niet hebben dat Klaas dit doet en jagen hem onder de auto vandaan. Klaas probeert hun uit te leggen dat hij wel gewend is om onder een auto te liggen! De bladveer zit eronder en er wordt proef gereden. De auto is een stuk lager, dit komt omdat de veer verder door buigt. We wagen het er toch op en vertrekken naar Taft en spreken af om over 2 dagen terug te komen. Als het goed is zou de nieuwe bladveer er dan echt moeten zijn! We hebben weinig vertrouwen in de auto, hij veert erg in en het metaal bonkt op de rubbers als er wat kuilen of hobbels zijn. We rijden heel rustig verder en balen vreselijk. De hele auto kreunt en steunt bij ieder oneffenheid. Ten Zuiden van Taft rijden we een pad in over een hoog plateau naar een kloof. De zon schijnt en het is met 22ºC koel. Ik ben opgelucht om de werkplaats te kunnen verlaten. Het licht en de frisse lucht in de bergen is een stuk prettiger. We verkennen op het eind van de middag de kloof en zien al vrij snel Dionysia janthina tegen de rotswand. Helaas zijn de planten al uitgebloeid op 1800 m. hoogte. We wachten tot morgen om verder te kijken en rijden de auto voorzichtig op het plateau met uitzicht op de besneeuwde toppen van Sir kuh. Het is met 16ºC aan de koele kant en er vallen enkele regendruppels. Om 22.00 uur liggen we in bed en hopen ongestoord te kunnen slapen.


15 April.03
We hebben vannacht ongestoord kunnen slapen tot 8.00 uur. We staan op met een staalblauwe lucht en zon. De temp. is gezakt naar 11ºC maar de zon is zo sterk dat we buiten kunnen ontbijten. De Sir kuh met zijn 4074 m. hoge sneeuwtoppen ligt te schitteren in de zon. We hebben geluk, de afgelopen week was het iedere dag bewolkt en nevelig. We dalen af naar de kloof waar Dionysia janthina veelvuldig voorkomt op 1800 m. hoogte . Ze groeien op de verticale rotswanden en overhangende rotsrichels, zowel in de zon als in de schaduw. De planten zien er goed uit. Jammer genoeg zijn we net te laat om ze in bloei te zien. De uitgebloeide bloemetjes zijn paars van kleur. De kloof leidt naar een dam met grote waterbassins. We draaien om als het voor Lex te moeilijk wordt. De steile rotswanden zijn te glad en gevaarlijk om verder te gaan. Terug bij de auto vertrekken we naar de bergdorpen Dehbala en Beshri. De dorpen liggen tegen deSir kuh bergen gebouwd. Het water van de bergen stroomt via rivieren naar beneden. De bruggetjes over de rivier geven toegang naar de huizen. Het uitzicht op de besneeuwde bergen is fantastisch mooi. Het doet erg Zwitsers aan, met veel bomen en bloeiende boomgaarden. Het is lente in de bergen. Het rijden met de auto is geen pretje! Maar we doen zo voorzichtig mogelijk en kijken hoe lang dit gaat duren. Klaas is in alle staten en wil zo snel mogelijk van deze auto af. Al bij al valt hij op alle fronten tegen. We proberen toch wat te genieten van dit prachtige landschap. We zien een pad omhoog gaan, via haarspeldbochten gaat hij naar de sneeuw. We durven het niet aan en dalen weer af naar de hoofdweg. We hebben op de terugweg een gebergte gezien waar misschien wel Dionysia curviflora zou kunnen groeien. We laten de auto langs de weg staan en klimmen via een rivierbedding omhoog naar een opgedroogde waterval. Op 2600 m. vinden we de groeiplaats van de Dionysia curviflora tegen de verticale rotsen. De meeste zijn uitgebloeid maar als Klaas verder omhoog klimt vindt hij schitterende exemplaren in volle bloei. De zware klim loont zich en we zijn erg tevreden met het resultaat. Ik wacht in de zon met Lex tot Klaas naar beneden komt zodat we samen verder kunnen afdalen. We rijden voorzichtig terug naar de kloof waar we gister hebben gestaan. Er zijn mogelijkheden genoeg maar met deze schijtbak van een auto kunnen we niets. We wandelen na het eten over het bergplateau langs de rand van de kloof. Er staan verschillende soorten Astragalussen en Acantholimons. De knoppen zijn over enkele dagen uit. Net voor donker zijn we terug bij de auto. De temp. daalt niet zo hard als gister en met 19 ºC is het niet al te koud. Morgen hopen we terug te kunnen keren naar Yazd om de nieuwe bladveer eronder te zetten.


16 April.03
We slapen tot 8.15 uur uit. Het is licht bewolkt en niet zo helder als gister. Lex loopt moeilijk, hij is stijf en heeft wat wondjes aan zijn poten en zooltjes. De bergtochten waren iets te veel voor Lex. We blijven tot 13.45 uur om de foto’s op een cd te zetten en het dagboek bij te werken. De temp. is ideaal met 23ºC en het uitzicht op de Sir kuh blijft mooi. We dalen af naar Yazd om er boodschappen te doen. De koffie is op en ik moet nodig groenten hebben zodat ik vandaag zelf kan koken. We kopen bij een bakker twee dozen met bladerdeeg-
gebakjes en cakejes met noten voor nog geen 1,50 Euro. We drinken koffie met gebakjes in de schaduw en vertrekken hierna naar het oude Yazd. De temp. ligt hier 10 ºC hoger dan in de bergen en dat is wel weer even wennen. We vinden een plekje waar we de auto in de schaduw kunnen zetten. We laten Lex achter om de oude stad te bezichtigen. De windtorens en de ondergrondse woningen, de waterkanalen en de vele moskeeën.We bezoeken enkele moskeeën waaronder de Masjed-e jami (vrijdag moskee) en het Amir-Chakhmag complex. Hier zien we de eerste toeristen. Het is een 50+ reisgezelschap waarvan sommige vrouwen er wel erg belachelijk bij lopen! Op het grasveld voor het complex liggen de mannen zich te vergapen aan deze vrouwen. De mannen gedragen zich hier een beetje als kwajongens, ze blijven bij de auto vervelen zodat Lex letterlijk en figuurlijk op zijn achterste poten staat. Ik ga terug naar de auto en pak een keer flink uit als ze aan de gang blijven. Soms kan het wel eens teveel worden al die aandacht! Tegen 17.00 uur rijden we naar de garage om te informeren naar de bladveer. Het is inmiddels bewolkt en knap benauwd en er waait een warme woestijnwind.De lucht is gevuld met stof en overal vliegt papier en plastic door de lucht. We vrezen het ergste als we bij de garage aankomen. De bladveer is er niet en om een lang verhaal kort te maken zou de bladveer zaterdag komen met het vliegtuig. De veer zou ergens in Teheran bij een andere garage zijn gebracht met de zelfde naam! Ik wil dat we direct naar Teheran rijden om hem zelf te gaan halen, maar dit wordt afgeraden. Ze proberen ons te overtuigen dat de bladveer er zaterdag is en dat we tot dan in de werkplaats kunnen blijven. Ze waren erg bezorgt toen we weg waren en bang dat we ongelukken zouden maken met de doorgezakte bladveer.Ze hebben speciaal voor ons de werkplaats opgeruimd en de vloer schoongespoten. Alle mensen van de omringende winkels en werkplaatsen komen ons begroeten en er wordt thee gemaakt. Ze willen ons niet laten gaan omdat ze zich allemaal verantwoordelijk voelen. We rijden de auto dan maar de werkplaats in en voelen ons direct weer thuis. De tolk is erg blij met onze beslissing. Als iedereen weg is kook ik en nemen we een douche. Ik was mijn mantel en we bekijken de foto’s. We hebben met Samir, de tolk morgen afgesproken om samen naar de stad te gaan om de cd met foto’s te versturen en geld te wisselen. Er moet ook een supermarkt zijn waar ik ook even heen wil. De wind is gaan liggen en de bewolking lost op.


17 April.03
De nacht begon met muggen en vreselijke hoofdpijn. Er bestaat malaria risico van Maart tot November, dus we moeten een beetje voorzichtig zijn en de horren gebruiken. Ik heb de afgelopen 3 dagen last van toenemende hoofdpijn. Het maakt me misselijk en beroert en het houd me uit de slaap. Mijn ogen zijn geïrriteerd door het stof, de felle zon en opstuivend zand, ze branden en tranen. Ik moet er uit om een pijnstiller te slikken en kan met moeite het eten binnen houden. Het duurt even voor de pijnstiller werkt, maar gelukkig val ik uiteindelijk toch in slaap. De straathonden hoor ik ergens op de achtergrond blaffen. Overdag zie je ze niet, maar s’nachts hoor je ze janken en blaffen. We staan op als de bewaker de poort open maakt. Het is een koele ochtend en licht bewolkt. Na het ontbijt wachten we op onze vriend Samir om samen met hem naar het postkantoor te gaan. We hebben om 9.00 uur afgesproken maar zien hem pas om 11.00 uur. We drinken samen wat met de monteurs en vertrekken met onze auto naar Yazd. Om de cd met de foto’s voor de site te kunnen versturen moeten we naar een ander kantoor ergens buiten Yazd. De cd moet gecontroleerd worden en er wordt een kopie van het paspoort gemaakt! In Iran wordt alles gecontroleerd! We hopen dat alles goed terecht komt in Turkije. We wisselen geld bij de bank en gaan naar een grote supermarkt. Het is de enige grote winkel in Yazd. Ik koop vlees en make-up spullen. Het is een van de weinige winkels waar je luxe kunt kopen. We rijden in het drukke verkeer naar een restaurantje om samen wat te eten. De Trabantachtige auto’s van Iranese makelij; de zogenaamde Peykans, rijden tot ze van ellende uit elkaar vallen. De meeste auto’s zijn zeker 25 jaar oud maar ze rijden, terwijl wij met een nieuwe, dure auto rijden en bij ieder hobbeltje door de veren gaan! Dit is erg frustrerend en niet erg prettig te noemen. De zon schijnt en het wordt knap warm als we bij het restaurant aan komen. De auto zetten we in de schaduw van een boom bij een bord met verboden parkeren! Vanuit het restaurant hebben we zicht op de auto zodat we alles in de gaten kunnen houden. We eten geen kebab maar abgusht, een traditionele stoofpot met aardappelen, vlees, tomaten en linzen.Er wordt een grote schaal rijst bij geserveerd en lavas, een opengewerkte lap brood. Terug bij de auto wacht een groep met jonge mannen ons op. Het zijn studenten die graag willen praten. Ze stellen veel vragen die gaan over de situatie in Iran en de oorlog, enz… Er komen steeds meer mannen luisteren terwijl ik in de auto wacht en denk dat dit niet de goede plek is om over deze onderwerpen te praten! Het is gevaarlijk om op straat over dit soort zaken te speken. Maar de jongeren zijn het beu en willen vrijheid van meningsuiting en veranderingen in hun land, ze zien een kans om hier over te praten met iemand uit Europa. Terwijl Samir een oogje in het zeil houdt probeert Klaas antwoord te geven op alle vragen die gesteld worden. Dienstplichtige militairen, pubers in groene uniform staan wat te lummelen op de hoek van de vrijdag moskee. We rijden terug naar de garage, voorlopig onze kampeerplek tot zaterdag. We bellen de bewaker uit bed om de poort open te maken. Tussen de middag wordt hier geslapen tot 16.00 uur. Met een slaperige kop maakt hij de poort open. We nemen afscheid van Samir en slaan de uitnodiging om mee naar zijn huis te komen af. Ik wil even alle boodschappen opruimen en wat gerechten koken zodat ik ze kant en klaar in de diepvries kan doen. De werkers hebben vanaf 14.00 uur weekend. We zijn alleen zodat ik hoofddoek en mantel kan uitdoen en met losse haren kan lopen. Maar niet voor lang! De bewaker komt met zijn vrouw en baby Fateme opbezoek. Iedereen die na het sluiten van de garage komt kan de pot op, ik laat de hoofddoek en mantel aan de kapstok hangen. In het begin werd dit vreemd gevonden maar nu zijn ze eraan gewend en zeggen er niets meer van. Rondom de garage staat een hoge muur zodat niemand me op straat kan zien. De bewaker gaat met Klaas weg, hij moet naar enkele onduidelijke adressen. Ik blijf achter met zijn vrouw en baby. Ik heb hoofddoek en mantel nog snel uit de auto gepakt en dat is maar goed ook. Als Klaas en de bewaker vertrokken zijn zie ik 6 mannen gezichten die vanuit het bovenraam naast de garage staan te kijken. Ik voel me behoorlijk lullig en maak snel m’n haren vast en bedek me. Dit kinderachtige gedrag van mannen is het gevolg van de absurde regels die eind jaren zeventig door ayatollah Khomeini zijn opgelegd. Hij verplichtte tot het dragen van een sluier.De chador is een politieke zaak geworden na dat de sjah de vrouwen in Iran begin jaren dertig verbood om een chador te dragen terwijl de vrouwen in Iran al drieduizend jaar lang een chador droegen. De vrouw van de bewaker trekt haar chador nog eens extra ver over haar gezicht en hoofddoek. Als ik opnieuw kijk zijn de mannen gezichten voor het raam verdwenen. We worden door de bewaker uitgenodigd om mee te komen eten.We slaan de uitnodiging vriendelijk af. We willen even met rust gelaten worden zodat we tijd hebben om ons te douchen en te koken en op te ruimen. Om 22.00 uur liggen we in bed. Er staat een harde wind. De maan is verduisterd door al het stof en zand die de lucht vult.


18 April.03
Het is vandaag goede vrijdag in Nederland. Als het goed is komt vandaag de nieuwe bladveer naar Yazd. We hebben vanochtend het vliegtuig over zien vliegen. We konden lang slapen omdat het weekend is en er niet gewerkt wordt in de garage. Gisteravond stond Samir aan de poort, maar we lagen al in bed. Hij zou ons brood komen brengen. We zijn er niet uitgegaan en hij is weer weg gegaan. Om 10.00 uur kwam hij met zijn jongste zoontje het brood brengen. Het is een frisse heldere morgen en kunnen in de zon zitten. Ik doe de was en Klaas sloopt de watertanks eruit om ze eens goed schoon te maken. Hier is alles bij de hand om dit klusje te doen. Terwijl de was aan de lijn hangt te drogen krijgen we bezoek van de bewaker met zijn vrouw, zus, man en kinderen. We voelen ons soms een attractie als zoveel mensen naar ons komen kijken. Het is vervelend als je elkaar niet kunt verstaan, het blijft dan meestal bij kijken! De rest van de middag gebruiken we om wat te rommelen en de tanks er weer onder te zetten. Het blijft ongewoon koud vandaag, met 21ºC in de werkplaats. Buiten in de zon is het een stuk warmer en aangenaam. Samir is met twee zonen terug gekomen en blijft ons gezelschap houden. Ze maken zich ongerust als we alleen zijn, terwijl wij het juist fijn vinden om eens alleen te zijn. Hij wil met ons naar een mausoleum in Yazd, het ligt in een mooie tuin. Als we willen gaan is de poort op slot en de bewaker is niet thuis. We kunnen dus niet weg. Als de bewaker terug komt is het te laat geworden. Hij nodigt ons uit om te komen eten. Lex laten we in de auto liggen, wat hij niet erg prettig vindt! We drinken eerst uitgebreid thee samen met een familielid. Ze willen de foto’s op de computer kijken. Om 22.45 uur kunnen we eindelijk eten. We hebben vanaf 13.00 uur niet meer gegeten en hebben honger. We eten rijst, lavas met abgusht. Tegen twaalven zijn we terug, het is koud en helder.

19 April.03
Het is maar 14ºC als we opstaan, maar de lucht is blauw en helder. We hebben weinig vertrouwen dat de bladveer vandaag zal komen. We proberen oplossingen te zoeken wat we dan kunnen doen. Ik stel voor om op het vliegtuig te stappen en naar Teheran te gaan om dat ding zelf te gaan halen. Verder zouden we onze Iraanse vrienden in Nederland kunnen vragen om te informeren waarom de bladveer nog steeds niet is aangekomen. We krijgen totaal geen hoogte wat er nou aan de hand is. Ook onze tolk Samir kan of wil ons niet vertellen hoe het zit! We hebben de indruk dat ze ons niet willen teleurstellen. We krijgen de indruk dat we aan het lijntje gehouden worden en dat is voor ons nog veel erger! Niks is zo frustrerend dan wachten en zelf niets kunnen doen. We rijden naar de stad om het internetadres te zoeken waar Klaas al eerder is geweest. Het is het enige adres waar de controles kunnen worden omzeild, zodat we de startpagina van Wanadoo kunnen openen om e-mails te versturen en te ontvangen. Na wat zoeken herkent Klaas de straat, ik blijf in de auto ergens achter de drukke winkelstraat. De meeste vrouwen zijn zwart gekleed in Yazd. Maar niet alle vrouwen zijn het eens met de kledingsvoorschriften! Veel vrouwen dromen van hoe het vroeger was, toen ze de wind nog door hun haren voelden waaien. Binnen de muren proberen veel vrouwen er het beste van te maken en hebben geluk als ze een man treffen die hun steunen. Klaas komt een uur later terug met enkele e-mails met foto’s van thuis. Het geeft een beetje vreugde aan de hele situatie hier. We hebben ook een reisschema ontvangen van een kennis die inmiddels ook naar Iran is gekomen om de plantenwereld van Iran in levende lijve te zien. We hopen hem ergens te ontmoeten en bekijken of we ons reisschema zo kunnen aanpassen dat er een mogelijkheid bestaat elkaar te treffen.Terug bij de garage is het stil en de poort is op slot.Het is middagpauze van 13.30 uur tot 16.00uur.We bellen de bewaker uit zijn middagdutje en kunnen de werkplaats in. Ik kook en we eten, omdat ik niet weet wanneer we anders tijd hebben. Hierna begint het wachten weer. Mr. Haddy komt na de middagpauze en laat onze tolk Samir roepen. De mannen vertrekken naar het kantoor en ik blijf vol spanning wachten. Na een hele poos komt Klaas terug, hij is woedend. We zijn totaal niets opgeschoten, de bladveer is er niet en zal volgens Klaas ook nooit komen! Er is ook nog steeds geen duidelijkheid waar de bladveer ligt! Iedereen draait om de hete brei heen en praat over zaken die er niets toe doen. Ik bel met onze Iraanse vriend in Holland en vraag of hij erachter kan komen of de bladveer bij een ander bedrijf in Teheran ligt of niet. Er wordt gebeld en gepraat. De hele garage is in rep en roer als ze horen dat we zelf de bladveer gaan halen. De paniek slaat toe en Mr. Haddy’s gezicht is zo wit als een doek. Hij voelt zich knap lullig en roept zijn vader erbij. Hij is een belangrijk en invloedrijk man in Yazd maar ook hij begint over garantiebewijzen te praten en andere zaken die er niets toe doen. Volgens zeggen ligt de bladveer bij dit bedrijf in Teheran waar wij het op kunnen halen. De hele straat staat inmiddels in en buiten het kantoor als we afscheid nemen. We vragen tot drie maal wat de kosten zijn, maar ze willen niets horen over geld! Samir nemen we even apart om afscheid van hem te nemen. Als dank geven we hem een envelop met geld die hij natuurlijk eerst weigert. Maar we verplichten hem het aan te nemen als we vrienden zijn. Hij geeft Klaas drie dikke kussen terwijl ik het met een slap handje moet doen. Zo gaat dat nou in een mannenwereld! Samir wil met ons mee naar Teheran reizen om ons te helpen maar we verzekeren dat we ons zelf wel kunnen redden. Het is 18.00 uur als we eindelijk vertrekken en ons hebben kunnen losmaken van al deze vreselijk aardige mensen. Het zijn 660 vreselijke kilometers via een slechte weg in een slechte auto. We moeten het zoals altijd zelf doen en kunnen niet blijven wachten tot er iets gaat gebeuren. De hele weg lang zit ik met opgekrulde tenen en het zweet in m’n handen. Bij iedere hobbel of kuil gaat de auto door de veren en vliegen we zowat tegen het plafond. Ik ben bang dat de bladveer zal breken en we zo zullen verongelukken. Ik wil hier niet aan m’n eind komen schreeuw ik Klaas toe die als een stalen Joep gewoon blijf doorrijden. Wat hem betreft mag de hele auto in elkaar storten. Het vertrouwen in deze auto is toch verkeken. Om 3.00 uur stoppen 20 km. voor Teheran in een akkerlandschap met wat bomen.Zonder eten kruipen we vlug in bed. We zijn kapot en bekaf. Er valt af en toe een druppel regen en het is koud met 16º.


20 April.03
Eerste paasdag in Nederland. Na 3 uurtjes slapen staan we om 6.15 uur op. Er is al volop volk op de been en de mensen die ons zien staan weten niet wat ze zien. Ze vallen zowat van hun brommer. Het is koud en bewolkt en het landschap doet erg Hollands aan! Na een snel ontbijt rijden we naar Teheran stad. Het adres moet ergens aan de weg naar Karag zijn omdat de straat de zelfde naam heeft als deze stad. We vinden in de chaos van het verkeer de goede richting met behulp van de GPS. Bij een kantoor van een transportbedrijf informeren we naar het adres waar onze bladveer zou zijn. Iedereen is ontzettend aardig en staan direct klaar om ons te helpen. Ze bellen met het bedrijf en er rijd iemand mee om ons er heen te brengen. We hobbelen en bonken met onze schijtbak door Teheran en arriveren bij het bedrijf. We worden al opgewacht door een Engelssprekende man. Daar horen we dat de bladveer bij de douane ligt op het vliegveld! We krijgen een begeleider mee die met zijn oude Mercedes ons naar het vliegveld brengt. Terwijl ik wacht vertrekt Klaas met deze man naar het douanekantoor. Het duurt anderhalf uur als ik ze terug zie komen met een grote doos. Het is inmiddels gaan regenen en ik moet vreselijk nodig plassen. Ik heb mijn buik vol van alle problemen en voel me moe en verdrietig. Alles gaat zo moeilijk hier en ik vraag me af wat het volgende probleem zal zijn! Onze begeleider heeft zolang een bedrag van 200 Euro in Rials betaald aan invoerrechten. Bij de auto wil hij direct het geld terug hebben en vertrekken. Maar we willen eerst een rekening hebben en het bewijs van ontvangst en betaling. Hij schrijft het adres van de garage op een papier waar we terecht kunnen om de bladveer er onder te laten zetten. Het is in het Farsi dus kunnen er geen klap van lezen en de man spreekt geen woord Engels. Hij belt met de Engelssprekende man die we uitleggen dat we een rekening willen hebben en naar de garage begeleid worden. We ontvangen alle papieren en de man begeleid ons dwars door Teheran naar een Mercedes garage midden in de stad. We worden door een tiental mannen in overalls opgewacht. Ze duiken onder, in en op de auto als een stel hongerige vliegen. De garage is van de overheid en er heerst een communistische werkwijze. We worden door een aantal bewakers en meelopers voortdurend in de gaten gehouden. Bij de ingang staat een glazen kantoor en er staat een soldaat in zijn torentje de boel te bekijken. Eerste instantie durven ze het niet aan en willen ons terug sturen naar het bedrijf waar we vandaan komen of naar Yazd! Klaas zegt dat hij anders zelf de bladveer eronder gaat zetten. We zijn verontwaardigd dat deze moderne Mercedes garage geen bladveer durft te vervangen terwijl ze dit in Yazd wel konden. De garage in Yazd had totaal geen modern gereedschap en alles moest met mankracht gebeuren. Dit vertellen we tegen de monteurs in mooie grijs blauwe overalls! Ze trekken onze verontwaardiging toch aan en gaan aan de slag, terwijl wij naar de bedrijfskantine worden gebracht om kip kebap met rijst te eten sleutelen ze de zelfgemaakte bladveer uit Yazd eronderuit. Onder begeleiding van Klaas zelf is de klus in enkele uren geklaard. Als ik wat foto’s wil maken van de garage breekt er paniek uit! De bewakers in hun glazen kantoor stuiven op me af en verbieden me om foto’s te maken. Ik uit mijn ongenoegen over hun belachelijke reactie en praat hierover met een van de vele leiders die uitstekend Engels spreekt. Natuurlijk verwachte ik deze reactie, maar ik wil af en toe iets doen om de starheid waar dit land onder bedolven ligt te doorbreken. Tijdens de proefrit gaat het lampje van het ABS (remsysteem) branden. Met een diagnose apparaat wordt gecontroleerd die zegt dat er iets niet in orde is met de rechter sensor. Na het resetten is de storing verholpen. Dan kunnen we de deuren niet goed meer sluiten! De krikken hebben deuken in de trap gemaakt. Er moet een rubberen hamer aan te pas komen om alles weer in het gelid te krijgen. Om 18.00 uur kunnen we dan eindelijk vertrekken. We betalen een bedrag van 45 Euro en laten de oude bladveren achter. Bij de uitgang wachten 18 blauwe overalls en 3 bewakers ons op om ons uit te zwaaien. Als we eenmaal rijden gaat opnieuw het ABS lampje branden. We zijn niet van plan om terug te rijden. Dit probleem moet maar wachten. We zoeken met behulp van de GPS naar de weg naar Qom. Het is vreselijk druk in d stad en na een uur zijn we uit de stad. Als we op een parkeerplaats stoppen wordt plotseling de zijdeur van d auto opengerukt. Lex duikt naar buiten en bijt een van de mannen in zijn benen. Er was een politieman bij.We zijn vreselijk boos om dit onbeschofte gedrag. Ze zijn zo geschrokken dat ze er direct vandoor gaan. We overnachten ergens langs de autoweg op een parkeerplaats met een eerste hulppost en een moskee.

21 April.03
Het is in Nederland tweede paasdag vandaag. Een dag van keuken, auto en meubelbeurzen. Voor ons geen paasontbijt met overgebleven paasbrood of chocolade paaseieren, maar een eenvoudig ontbijt met nan ( Iraans plat brood) feta kaas en jam. Op wat nieuwsgierige kijkers na zijn we vannacht verder met rust gelaten. Het is licht bewolkt en 15ºC koud. We willen vandaag naar het Zuiden terug rijden, via de hoofdweg naar Qom en Esfahan. Tot Natanz is de weg saai en eentonig. Vanaf Natanz komen we in een gekleurd berglandschap met groene valleien. We zien een wereldfietser gepakt en gezakt aan de andere kant van de weg rijden, hij is op weg naar Teheran. We stoppen bij een abrikozen boomgaard langs de weg met helder stromend water en een laan met fris groene bomen. We worden uitgenodigd om in de tuin thee te drinken. De jongeman spreekt perfect Engels en verteld net terug te zijn van een bezoek aan zijn neef in Amsterdam. We besluiten om verder te gaan, we willen graag naar het Zuiden om onze route weer op te pakken. De tijd dringt als we de Dionysias nog in bloei willen zien. Esfahan bewaren we voor de terugweg! Nu is Kuh e Khataban ons reisdoel. Het 3610 m. hoge gebergte ligt tussen Shiraz en Yazd . Dit is de groeiplaats van Dionysia esfandiarii. We hebben nog een heel eind te gaan. Het is inmiddels bewolkt met af en toe wat regen. We eten ergens langs de weg bij wat bomen. Een herder met een grote kudde schapen komt een praatje maken. Hij heeft maar liefst 6 honden bij. Het zijn enorme knapen met afgesneden oren en halsbanden met bellen. Er zijn 2 dominante mannetjes bij die we liever te vriend houden. We houden Lex voor de veiligheid in de auto. Het is ons een raadsel hoe en wat ze deze honden te eten geven! We rijden verder en komen op een 2215 m. hoogvlakte met prachtige wit bloeiende, op Lupine lijkende bloemen. Verder staat het vol met Astragalus soorten. In Surmaq tanken we en kopen koffie, brood en frisdrank in een van de rommelige winkeltjes lang de weg. Bij iedere winkel staat een grote ketel water te koken. De vrachtwagenchauffeurs kunnen er hun theekannen vullen. Koffie is een luxe en moeilijk te krijgen. Na de vierde winkel komt Klaas terug met 2 potjes Nescafé. We rijden met spoed verder naar Dehbid, 165 km. voor Shiraz gaan we over een 2600 m.hoge pas. Het woeste berglandschap is begroeid met grassen en stekelplanten. Het is er bar en boos, harde wind, donkere wolken en vreselijk koud. We zoeken de afslag naar het gebergte met behulp van de coördinaten die we van de Dionysia hebben. De weg waar wij op rijden blijkt een nieuwe weg te zijn, dit zou de oorzaak kunnen zijn van de verwarring rondom de goede afslag. We vinden de oude weg en rijden de richting op die de pijl aangeeft. We komen net voor donker via een bergpad bij een boomgaard. Het pad is vreselijk modderig en spekglad. De klei blijft met dikke plakken aan de banden hangen. We zitten volgens de coördinaten 1,7 km. van de Dionysia groeiplek af. Het is inmiddels 20.00 uur en houden het vandaag voor gezien. We hopen dat we morgen hier weer weg kunnen komen.
Back to Top


22 April.03
Het is zoning als we op staan maar er komt al snel bewolking. Het pad is modderig en nat na de regen van gister. Na het ontbijt gaan we opzoek naar Dionysia esfandiarii. We volgen de GPS waar de coördinaten zijn ingegeven van de groeiplek.Via een begroeide helling met modderige klei prak klimmen we omhoog. We hebben niet veel hoop de planten hier te vinden! Het berglandschap leent zich totaal niet en er zijn maar enkele verticale kalkrotsen te vinden vanaf 3000 m. hoogte, terwijl deze paarsbloeiende soort op 2600 m. groeien! De coordinaten kloppen niet en we klimmen tot boven de 3000 m. en zoeken alles af. We zien wel geelbloeiende planten tegen de rotsen. De standplaats en de groeiwijze zijn als van Dionysia, maar het is een voor ons onbekende plant. Er staat van alles maar geen Dionysia! Als het weer snel verslechterd dalen we af in een dikke mist en regen. Er staat een ijskoude wind en de afdaling is zwaar. Heelhuids komen we terug bij de auto. We komen tot de conclusie dat onze gegevens niet juist zijn. Dit hebben we 3 jaar geleden ook bij enkele Dionysia’s gehad. We draaien de cijfers van de coördinaten om. De werkelijke Kuh e Khataban ligt namelijk aan de andere kant van het gebied waar wij zijn. Na een korte pauze rijden we het pad terug. We glijden met banden vol dikke klei maar blijven gelukkig rijden. Het is van die vreselijke plakzooi waar je een huis van kunt bouwen! Deze troep zit onder onze schoenen, kleren en banden. Er is een grote bron maar dan moeten we het pad verder omhoog en dat wagen we maar niet. We vinden een smalle weg om het gebergte heen en slaan af naar het dorp Sureyan op de weg naar Yazd. Het dorp dat volgens onze gegevens Mirjan zou heten blijkt bij navragen niet te bestaan. Ze noemen de dorpen die er zijn maar geen Mirjan. De smalle weg gaat door het gebergte naar 2850 m. hoogte met verticale kalkrotsen. Dit gebied lijkt ons meer geschikt. De omgedraaide coördinaten komen aardig in de richting. Het weer is bar en boos en het zicht is beperkt. We kijken met de verrekijker de rotsen af maar zien niets wat op een Dionysia doet lijken. We stoppen via een pad naar een kloof om wat te eten. Als het weer opknapt trekt Klaas zijn wandelschoenen aan en haalt de Berghausjas uit de koffer en vertrekt naar de kalkrotsen. Er groeit alles maar geen Dionysia’s. Teleurgesteld keert Klaas terug. We rijden het weggetje nog eens af en kijken op 2600 m. bij een andere rotswand maar ook zonder resultaat. We geven het op en gaan opzoek naar een overnachtingplaats. We vinden de oude weg naar Shiraz. We rijden door het prachtige gebergte met groene valleien met velden geelbloeiende koolzaad en druivenstokken. De bomen zijn frisgroen en staan in bloei. We vinden een mooie overnachtingplaats bijeen diepe kloof met bloeiende meidoorn en zingende merels. De koekoek roept en de bijeneters hebben hun nesten in de steile kanten.


23 April.03
We worden wakker met vogelgeluiden en de geur van meidoorn. De roep van de koekoek en de hoppen weerkaatst tegen de steile rotsen en versterkt het geluid. De wind is gaan liggen en het is nog altijd bewolkt. Na het ontbijt maken we een wandeling door de kloof. Het doet erg Turks aan met zoveel bomen, struiken en planten. De steile verticale rotsen lijken ons een prima groeiplek voor de Dionysia’s.Zodra we de kloof in lopen zien we de eerste gele kussens tegen de steile bergwanden groeien. Tijdens onze 3 uur durende wandeling zien we honderden Dionysia diapensiifolia op vaak onbereikbare plekken te groeien. De bloemen zijn nu op zijn mooist. Deze Dionysia soort werd vroeger gebruikt als verdovend middel. We vinden hier ook Dionysia revoluta. De planten groeien struikachtig en zijn grover , de bloemen zijn al uitgebloeid. Klaas haalt gevaarlijke kapriolen uit om bij de planten te komen. Het is een hele klus om de planten te kunnen fotograferen. Verder vinden we nog enkele bijzonder mooie bolvormige Silene. Ze groeien op een rotsrichel waar ook Dionysia’s staan. Van een afstandje hebben ze veel weg van een Dionysia maar dan wit bloeiend. Klaas klautert naar de richel om foto’s te maken. In de hele kloof zien we deze plant nergens anders te staan. Inmiddels is de zon gaan schijnen en is de temp. opgelopen naar 20ºC. Moe maar tevreden keren we terug naar de auto. Na een pauze en wat eten vertrekken we richting Shiraz. Hier hebben we 3 jaar geleden gezocht naar Dionysia michauxii en niet gevonden. Er is enig sinds verwarring rond om de standplaats en de soortnaam. Het Kuh e Bamu gebegte ligt achter de stad Shiraz en is voor een groot gedeelte militairgebied. Een groot hek ligt om het gebergte heen en is verboden gebied. Onze gegevens zeggen dat waarschijnlijk deze soort ook achter het gebergte van de Universiteit zouden groeien maar vandaar af is het onmogelijk om het gebergte in te komen. We zullen het opnieuw gaan proberen! Als we het pad terug naar de weg rijden zien we overal picknickende mensen. We vragen ons af of er weer een of ander religieus feest is omdat het een door de weekse dag is en geen weekend! Overal zien we families en vrienden rond een tapijt bedekt met eten en drinken. De vrouwen gehuld in regenjassen en hoofddoeken, een enkeling in chador, ze bereiden het eten op een gaspitje of open vuur. De mannen zitten in de schaduw en discussiëren terwijl de kinderen elkaar achterna hollen in de bergweide. We zien veel mensen de bergen op lopen. Het lijkt vandaag nationale bergdag! Overal zien we de mensen het zelfde doen! Iraniërs brengen hun vrije dag graag door waar het groen is, waar schaduw is en waar water stroomt. De weg naar Shiraz gaat door een prachtig berglandschap met groene vruchtbare valleien en bonte bloeiende bermen. Er hoeft maar een riviertje te stromen of er zitten mensen. In Shiraz is het zonnig en warm. Een bezoek aan deze stad bewaren we voor een andere keer en zoeken een mogelijkheid om hoger de bergen in te komen. Als dit niet lukt nemen we de afslag naar Kharame, deze weg loopt om het Kuh e Bamu gebergte heen. We vinden 2 mogelijkheden om naar de voet van de berg te komen maar deze paden liggen achter een hoog hek! Het is onduidelijk of dit ook militairgebied is. We zoeken naar een mogelijkheid om naar de verticale kalkrotsen te komen omdat dit de enige plek kan zijn waar J.C. Archibald in 1966 deze Dionysia heeft gezien ,ten Oosten van Shiraz. Het is de meest mooie en compacte Dionysia soort. Via een ringweg rijden we terug naar de Oostzijde en zien een steil pad de bergen in gaan. We wagen het erop en slingeren omhoog. De richting van de coördinaten zeggen dat we de goede richting op gaan. Het pad stopt bij een kleine groeve. De mannen vertellen ons dat het niet mogelijk is om verder te komen. De verticale kalkrotsen zijn nergens meer te zien. We draaien om en rijden terug naar het enige pad waar we het dichts bij de mogelijke groeiplek kunnen komen. Er staat een gebouwtje waar we zouden kunnen informeren! We eten wat en besluiten om zaterdag terug te komen, om onze visa in Shiraz te laten verlengen en geld te wisselen. Als we onze kennis uit Nederland en de groep Engelse plantenkenners hier willen treffen zullen we rekening moeten houden met hun reisschema. We willen ze in Semirom treffen op 28 en 29 April. Dit is precies de datum dat we ons visum moeten verlengen! We willen dit nu enkele dagen eerder doen. Omdat we hier geen goede overnachtingplek vinden besluiten we terug te rijden naar de kloof bij Persepolis en hier te blijven tot Zaterdag om dan naar Shiraz terug te rijden om het visum te verlengen en eventueel nog een keer te proberen Dionysia michauxii te vinden. We tanken water en rijden naar de overnachtingplek van gister. Het is helder en rustig weer en houden morgen een rustdag.


24 April.03
Het was een heldere koude nacht. Als we op staan klinken overal vogelgeluiden en schapenbellen. De vos die we bij aankomst zagen hebben we niet meer gehoord of gezien. Hij heeft het hazenpad genomen met een dikke buit. Hij had een patrijs gevangen waar hij zich mee uit de voeten maakte. Wij ontbijten met het laatste vel nan,( brood) en moeten nodig eten inslaan maar dat zal hier niet mee vallen. We kunnen heerlijk buiten in de zon zitten. Klaas heeft geen rust onder zijn kont en wil graag via de kloof omhoog naar het hogere gebergte klimmen. Ik besluit om met Lex bij de auto te blijven. De wandeling van gisteren was al zwaar genoeg. Ik heb de afgelopen dagen erg veel last van gewricht en spierpijn in m’n lijf. Ook m’n handen en vingers doen erg pijn. Het koudere en vochtigere klimaat doet me niet goed! Terwijl Klaas weg is werk ik aan het dagboek en bak schapenvlees. Het moet een hele poos opstaan voordat het goed gaar is. Lex krijgt vanavond de resten. De hoeveelheid hondenbrokken zijn gehalveerd omdat we er aardig doorheen raken. Ik vraag me af of het mogelijk is om een zak brokken van Nederland naar hier te versturen. Er is een koeriers bedrijf die ook in Iran zit. Ik doe wat huishoudelijke klusjes en wacht tot Klaas terug is. Na 5 uur keert hij uitgeput terug met mooie foto’s van bloeiende tulpjes, Dionysia revoluta en verschillende onbekende planten soorten. Klaas zijn motto:’ hoe hoger hoe mooier’ komt weer eens uit! Maar je moet er wel iets voor doen. Het weer is heerlijk van temperatuur 24ºC en een staalblauwe lucht. Klaas jaagt een herder weg omdat hij ons constant staat te bespieden. Hij heeft geen kudde bij dus wegwezen, wij staan ook niet steeds in hun tent te gapen. Hij moet er al een hele poos gestaan hebben omdat ik steeds het gevoel had dat er iemand was. De bomen en struiken geven voldoende dekking om niet gezien te worden. Voor de Dionysia kenners onder ons, de struikachtige revoluta stonden in volle bloei op 2600 m. op verticale kalk richels maar ook enkele exemplaren stonden horizontaal. De omvang van de planten waren tussen de 30 – 60 cm. De rest van de middag houden we het rustig. We douchen en eten en drinken onze laatste voorraad op. We moeten wat voorraad halen als we hier morgen willen blijven. We raken het niet eens over wanneer we dit moeten gaan doen! Uiteindelijk vertrekt Klaas alleen om ergens een winkel te zoeken terwijl ik hier alleen achter blijf. Binnen 10 minuten was er al iemand bij me op een brommer. Ze hebben vast Klaas zien rijden en komen kijken of er iets is achter gebleven, ik dus! Hij rijdt wat rondjes om me heen en vertrekt. Ik ga een stukje van onze plek vandaan achter een grote steen in de zon zitten wachten. Na anderhalf uur, als de zon al achter de bergen is verdwenen komt Klaas terug met flessen frisdrank, brood, rijst en nog wat spulletjes. We maken een kampvuur zodat we rest van de avond buiten kunnen blijven zitten. Het is met 19ºC en een vuur goed buiten zitten. Met Lex gaat het niet zo goed. Hij heeft de hele dag diaree waar veel bloed bij zit. We vermoeden dat het van de kippenbotten is! Het bloed zou van een wondje aan zijn darmen kunnen komen. Hij heeft tijdens de wandeling in de kloof ook iets op staan vreten. Hoe dan ook, we wachten even af tot morgen. Het bloedverlies mag niet te lang gaan duren. Rond 23.00 uur zijn we door ons voorraad hout. Slaperig geworden van het vuur en het buitenleven liggen we even later in bed.


25 April.03
Om 5.00 uur kon ik er met Lex uit. Hij was onrustig en piepte zacht. Als ik hem uitlaat gaat hij direct zitten, een dikke bloederige smurrie loopt er met veel lawaai uit. Dit herhaald zich 5 keer tot er nog alleen maar bloed uit komt sijpelen. Ik kan niets doen en hoop maar dat het over zal gaan. We slapen tot 8.15 uur verder en staan op met een strak blauwe lucht en zon. Lex herhaald het zelfde gedrag en gaat steeds zitten. Zijn ontlasting is nog steeds dun en bloederig. Ik geef hem gekookte rijst met een klein beetje blikvoer erdoor en hoop dat het vandaag zal verbeteren, we zullen anders opzoek moeten naar een dieren arts en dat zal niet meevallen! Klaas kijkt eens onder de auto of alles nog op zijn plek zit. Néé dus! De stabilisatiestang is aan een kant los geschoten. Klaas kruipt onder de auto en kan met veel moeite de stang er terug in krijgen. Dan ziet hij dat het beschermrubber van de aandrijfas is gescheurd. Er volgt een vreselijke scheldpartij. Dit mag je toch niet van deze nieuwe auto verwachten? Hij heeft ons een vermogen gekost. De Mitsubishi L300 hebben we 13 jaar gereden en nooit dit soort problemen mee gemaakt! Onze conclusie staat vast’ het is geen geschikte auto om er het terrein mee in te gaan. Voor het oog ziet hij er degelijk uit maar onze ervaringen zeggen dat het niet de auto is die we hadden verwacht. We hebben verschillende auto’s gereden waar we ook zware tochten mee hebben gemaakt en ze presteerden een stuk beter. Over de constructie van de auto heeft Klaas geen goed woord over. Hij is er van overtuigd dat ons nog meer problemen te wachten staan. Het vertrouwen in deze auto zal niet meer terug komen. Terug in Europa wil hij zo snel mogelijk van deze auto af en dan een echte auto kopen en dit zal zeker weten geen Mercedes meer zijn! Onze rustdag is hierdoor aardig verpest. Het wordt ons ook niet gemakkelijk gemaakt! Hierna gaat hij met het elektronica kastje aan de gang. Dit heeft vanaf het begin nooit goed gezeten. Het zit geklemd, maar door een dikke bos kabels die er achter is gemodderd drukt hij bij de minste beweging het hele spul er uit. Soms klik je het zo weer terug en de andere keer lukt dit pas na een hoop gefrunnik en geduw en geweld. Het zelfde verhaal geld voor het dashboardkastje, die gaat alleen met geweld dicht, om maar niet over de zijdeur te spreken! Hij maakt vreselijke herrie als de rubbers nat worden of als het regent en ook als we afdalen of stijgen. Hij wringt en trilt constant en dat maakt een hoop lawaai. Verder bevalt het heen en weer schudden bij ieder kuiltje of oneffenheid ons ook niet. Hij heeft snel de neiging om heen en weer te waggelen wat zeer onprettig rijden is. Zo kan ik nog wel even door gaan! Het enige positieve aan deze auto is de ruimte die hij biedt en de stille motor die erg mooi loopt. Deze punten wegen niet op tegen een lange rij met minpunten! We proberen onze teleurstelling over de auto van ons af te zetten en de rest van de middag te genieten van deze prachtige omgeving en het schitterende weer. Op enkele jongemannen na blijft het rustig. We maken in de avond een kampvuur en maken plannen voor morgen. We moeten eerst terug naar Shiraz om het visum te laten verlengen. Shiraz is de beste plaats om dit te doen. Hierna willen we terug naar Kuh e Bamu omdat we het vermoeden hebben dat de Oost kant van het gebergte Nationaal park is! We zagen namelijk toen we terug naar de kloof bij Persepolis reden een bord langs de weg te staan met de naam van het gebergte. Dit verklaart het hek rond om het hele gebergte! We zullen morgen zien.
Back to Top

26 April.03
We staan om 6.30 uur op. De zon is nog achter de bergen verscholen. Na het ontbijt vertrekken we naar Shiraz. We tanken eerst bronwater bij de andere kloof zodat we enkele dagen vooruit kunnen. Het is mooi helder weer en met 17ºC nog frisjes. Met Lex is het nog het zelfde. Ik heb hem toch wat te eten gegeven, het arme beest had zo’n honger gekregen. We zullen zien wat het vandaag wordt. We zoeken met behulp van een plattegrondje het adres van het kantoor waar we ons visum kunnen verlengen. Het is een heel gedoe om dit te vinden in de chaos van het verkeer. Als we de auto ergens in de buurt hebben kunnen parkeren vragen we iemand naar het kantoor. Deze zekere Ali stapt in zijn auto en rijd ons kris-kras door de stad naar de andere kant. We kijken elkaar aan en hopen maar dat hij onze vraag goed heeft begrepen. Het verkeer is een crime. Links inhalend, dan weer rechts, optrekkend,gierend remmen, toeterend. Het is trekken en duwen geblazen en alleen het recht van de sterkste geldt. We komen tenslotte bij een kantoor waar het een enorme drukte is van mensen die gaan en komen. Met taxi’s en eigen voertuigen komen ze naar het kantoor en gaan naar binnen met grote mappen onder de arm. Jong en oud zie ik er naar binnen gaan terwijl ik in de auto wacht. Ik wacht af en hoop dat het verlengen van het visum dit keer minder problemen op levert. Voor nog geen 7 Euro en 2 pasfoto’s krijgen we tot 30 mei verlenging. Dit kunnen we nog een keer herhalen. Dol blij rijden we naar de Melli bank om onze laatste Euro’s te wisselen. Het parkeren is altijd een probleem. Klaas parkeert de auto vlak bij het bordje met de afbeelding van een auto die wordt weg getakeld! Hier hoef je geen Farsi voor te kennen om dit te begrijpen. Terwijl Klaas naar de bank loopt heb ik binnen 5 min. een politie op m’n dak die tegen me begint te praten. Ik hou me voor de domme en vertel hem waarom we hier staan. Inmiddels drommen er een groot aantal mensen om de auto die allemaal door elkaar praten. Er komt een jonge vrouw die Engels spreekt, ze vertelt me wat ik natuurlijk allang wist, het is verboden te parkeren. Ik vraag waarom hij alleen mij aanspreekt en niet alle andere auto’s die ook geparkeerd staan! Dat zijn slechte mensen zegt de vrouw, die mogen dit ook niet! Nou dan ben ik ook maar slecht en wacht tot Klaas terug komt. De vrouw pleit dat ik mag blijven staan. De politie, een puber nog gaat tenslotte akkoord zonder me een bon te geven en gaat naar de andere fout parkeerders. Met een stapel Rials slaan we eerst eten in. Dit is ook een hele heisa omdat je wel 10 winkeltjes af moet om aan je spullen te komen. Met een koelkast vol rijden we terug naar Kuh e Bamu. We rijden door het openstaand hek naar een gebouw verscholen tussen een groene bosrijke oase. Op een oud verroest bord kunnen we nog net de woorden Nationaal park Kuh e Bamu lezen! We worden hartelijk ontvangen door 2 parkwachters. Ze spreken geen woord Engels, dus laten we het plantenboek zien om duidelijk te maken waar we voor komen.Hij herkent de planten direct en wijst omhoog naar de bergen. Ja, daar groeien ze zeggen we! Maar kunnen we de Dionysias ook gaan bekijken? We moeten eerst mee naar binnen om thee te drinken en kennis te maken. In Iran moet je de tijd nemen om iets gedaan te krijgen. Daar zijn we inmiddels wel achter en ondergaan het beleefdheid ritueel onder het genot van watermeloen en thee. De jongste parkwachter rijdt met ons mee omhoog naar de voet van het kalksteen gebergte. Hij weet de planten te staan en vertrekt met Klaas de bergen in. Ik wacht bij de auto met Lex. Het is warm in de zon, maar gelukkig kan ik de auto helemaal open zetten en m’n hoofddoek aflaten. Hier komt niemand zonder toestemming. Alleen stropers die het op de steenbokken voorzien hebben. Ze hebben pas geleden een steenbok gestroopt en de jongen zijn achter gebleven. We krijgen een video te zien van de jonge steenbokken. Dit is een van de redenen waarom deze bergen beschermd zijn. Klaas komt terug na een zware klim. Dionysia michauxii was helaas uitgebloeid. Ze stonden op de Zuid- Oost kanten vanaf 2000 m.De planten waren hard maar niet grijs zoals wordt beschreven! Er is twijfel over welke soort nou waar groeit! Volgens de wachter zouden er aan de andere kant nog bloeiende exemplaren staan. Als we willen gaat hij met ons mee. We rijden terug naar het gebouw en mogen hier overnachten. Er is water en een toilet waar we gebruik van mogen maken. Morgen zien we verder.

27 April.03
We hebben weinig kunnen slapen door een hond die de hele nacht heeft geblaft. Het beest moet wel hartstikke getikt zijn! Als het licht wordt is de hond stil en kunnen we even slapen. Niet voor lang! De jongste wachter wekt ons om 6.30 uur voor hij vertrekt. De wacht wordt afgewisseld door iemand anders. We maken kennis met de nieuwe wachter en drinken thee en eten meloen voor we vertrekken naar Semirom. De zon schijnt en het is helder en koud in de bergen 11ºC. De weg naar Semirom rijden we via Yasuj door een schitterend gebergte.Vrouwen en mannen met enorme kuddes zijn onderweg naar de bergen. Lopend met geiten, schapen, ezels en honden trekken ze de bergweides in om hun kuddes te laten grazen de komende zomermaanden. De vrouwen dragen bonte kleren van fluweel en veel glitterstoffen in de meest uiteenlopende kleuren. Hun rokken hebben verschillende lagen met brede stroken in verschillende kleuren. Ik vindt ze er erg mooi en sterk uitzien. Ze dragen vaak een dunne lange sjaal die met een brede band om het hoofd wordt vast gehouden. Het geeft hun het uiterlijk van iemand uit een sprookje! De weg slingert omhoog door groene valleien en hoge besneeuwde bergen, door kleine bergdorpen met grote borden waar oorlogs- helden ,die in de oorlog gesneuveld zijn, staan afgebeeld. Het zijn de martelaren van de revolutie die op deze manier in ere worden gehouden. Het is lente in de bergen met bloesembomen en bloeiende bergweides, stromende rivieren en een heerlijk zonnetje en 24ºC. We slaan af bij een bordje dat ons naar Sheshpir verwijst. Een klein stuwmeertje 4 km. omhoog de bergen in. Het weggetje slingert naar 2400 m. waar mooie Astragalussen tegen de puinhellingen staan te bloeien. We drinken koffie in de zon en laten Lex even rakken. Hij is wat opgeknapt maar drinkt erg veel. De diaree lijkt over maar ik ben er nog niet gerust onder. We vervolgen onze weg en komen in de plaats Ardakan, deze plaats blijkt nu Sepidan te heten! Plaatsnamen blijken in Iran nog al eens te veranderen, wat soms erg verwarrend is. Ook hier staan langs de hele weg grote borden met de martelaren afgebeeld. Sepidan is het koopcentrum voor de omliggende dorpen. Er zijn veel winkeltjes waar alles te koop is, het is er flink druk. De weg slingert verder omhoog naar 2600 m. met zicht op de besneeuwde Kuh e Dena gebergte met toppen van 4276 m. hoog. Overal zijn mensen onderweg met hun kuddes. We zien 25 km. voor Yasuj Dionysias tegen de verticale rotsen groeien. We zien met de verrekijker de paars bloeiende exemplaren op onbereikbare plaatsen. Verder door zien we de uitgebloeide kussens vlak langs de weg. We zoeken een manier om aan de andere kant van de rivier te komen waar we de Dionysias tegen de kalkrichels zien in volle bloei. Via een spectaculair pad komen we aan de achterkant van het gebergte en rijden in een schitterend gebergte vol bloeiende Fritilarias, blauwe druifjes, geranium en bol gewasjes en bloesembomen. We dalen af via een smal zijpad naar de rivier. Via hier is het mogelijk om naar de rotsen te klimmen waar de Dionysias in bloei staan. Het blijkt er vol te staan met Dionysia bryoides. Er staan groene losse exemplaren als compacte kussens. Ze groeien op de vochtige gedeeltes en op de drogere verticale overhangende kalkrichels. Klaas komt tevreden terug. We eten wat en vertrekken hierna. Er komen donkere wolken en het ziet er naar uit dat het niet droog blijft. Als we vandaag naar Semirom willen moeten we haast maken. Het pad verandert in een modder zooi als het nat wordt. De weg gaat door een bosrijk gebied met stromende rivieren, watervalletjes en groene valleien. We slaan af naar de rivier met een enorme grote steenman langs het pad. We pauzeren boven de rivier met zicht op de Kuh e Dena. Er hangen donkere wolken boven het besneeuwde gebergte. Vanuit het dal rijzen loodrechte bergwanden omhoog met diepe kloven en rotsrichels. Er zijn mogelijkheden genoeg om er een plekje te vinden om te overnachten. Maar we willen door naar Semirom waar onze kennis Harry met een groep van de Engelse AGS (rotsplantenvereniging) de komende dagen ook zijn. We keren naar dit gebergte terug als we deze groep hebben ontmoet. De weg gaat door een groot aantal tunnels naar Meymand. Vanaf hier is er verwarring waar de weg naar Semirom ligt. We vinden tenslotte de goede weg en herkennen het laatste traject nog goed. We vinden via de afslag naar Vanak het pad dat ons naar de hoge rotsrichels zal brengen van het Kuh e Pashmaku gebergte. Hier groeit Dionysia iranshahrii op 2850 m. hoogte. Het pad is erg slecht, door de regen zijn diepe geulen ontstaan waar het water als een rivier naar beneden stroomt. Het is boven erg koud en slecht weer. Donkere wolken beloven niet veel goeds! We twijfelen of we moeten blijven staan, als het gaat regen komen we de eerste dagen niet weg. We wagen het er op en kijken morgen verder. We kruipen diep onder het dekbed terwijl de wind om de auto loeit bij 8ºC.

28 April.03
Het was me een nachtje wel! Lex moest er om de drie kwartier uit. Hij had weer diaree en moest steeds braken. Ik begin me nu toch echt ongerust te maken. We hadden de zijdeur wat open laten staan zodat hij er zelf steeds uitkon. Van slapen is niet veel gekomen omdat ik hem steeds de auto in en uit hoorde springen. Het arme beest was vanmorgen erg moe en maakt een lusteloze indruk. De diaree is nu nog alleen maar water. We staan om 8.00 uur op als de zon op de auto schijnt. De wind is gaan liggen en de lucht is niet helemaal bewolkt. Na het ontbijt gaan we op zoek naar de Dionysia iranshahrii. We hoeven niet ver te zoeken! Ze staan vlak bij de auto tegen de verticale rotsen in volle bloei. De bloemen zijn violet van kleur en de planten zijn grijs en erg behaard. We zijn precies op tijd! Drie jaar geleden waren we 8 dagen later en vonden de planten uitgebloeid. Dit keer hebben we meer geluk en zijn erg in onze sas. Het is geweldig om deze unieke planten zo in de natuur te zien groeien. Wat het weer betreft hebben we ook geluk. De zon schijnt geregeld wat het een stuk aangenamer maakt op een hoogte van 2850 m. We wandelen langs de smalle rotsrichels met een enorm uitzicht. Met Lex hebben we minder geluk, hij begint zich nu echt ziek te voelen. Terwijl Klaas hogerop gaat kijken blijf ik met Lex wachten. Ik wil hem niet verder vermoeien. Hij begint te braken en heeft het erg benauwd. Er komt na een hele poos een golf slijmerig vocht uit. Hij kruipt onder de rotsen, zijn lijf begint hevig te trillen en hij begint te hyperventileren. Zijn ogen draaien weg terwijl hij briesende geluiden maakt. Hij raakt van de kaart en reageert niet. Ik kan niets doen dan hem gerust stellen. Ik praat zachtjes in de hoop dat hij me hoort. Na 10 min. stopt het briesend geluid en is zijn ademhaling enigszins normaal. Klaas komt inmiddels terug. Gelukkig reageert Lex weer en we besluiten terug naar de auto te gaan. De Dionysias waren hogerop nog mooier. Prachtige violetkleurige kussens tegen de witte rotsen laat je hart even sneller slaan! Het weer verslechtert snel en het dreigt te gaan regenen. We besluiten een stuk af te dalen wat in temp. een stuk scheelt. We glibberen door de diepe moddersporen naar beneden. We parkeren de auto in een frisgroene bergweide vol voorjaarsbloemen en gele boterbloemen. We hebben zicht op Semirom en alle in en uit wegen en paden in de gehele omgeving. We besluiten hier te blijven en Lex een dag rust te gunnen. Hij wil niet eten of drinken, is erg suf en slaapt de rest van de dag. Vandaag komt Harry met de groep AGS’ers naar Semirom. Als ze de Dionysias willen zien zullen we ze via het zelfde pad moeten zien aankomen als wij zijn gekomen. Zon en regen wisselen elkaar af en met 13ºC te koud om buiten te zitten. De eerste helft van de middag was het heerlijk in de zon en hebben we een hele poos buiten kunnen zitten. Vrouwen zijn de hele dag bezig met het verzamelen van kruiden of zo. Tegen 19.00 uur komen ze helemaal vanboven afdalen met grote zakken op hun rug en tassen in de hand. We werken op de computer en bekijken de foto’s. Verder houden we het rustig en hopen dat het weer morgen verbeteren zal zodat we opnieuw verder omhoog kunnen mits het met Lex beter gaat!

29 April.03
We staan op met een strakblauwe heldere lucht. Na het ontbijt vertrekt Klaas voor een bergtocht over de steile bergkam vlak bij de overnachtingplek. Ik blijf met Lex heerlijk in de zon zitten met zicht op Semirom en het gebergte rond om. Met Lex gaat het een stuk beter maar hij blijft last van diaree houden. Na een hele dag slapen en vasten kijkt hij wat helderder uit zijn ogen en heeft hij weer honger. Ik kijk uit naar de komst van plantenvriend Harry met zijn Engelse kornuiten, maar we zien ze ook vandaag niet opdagen. Klaas komt enthousiast terug van zijn bergtocht. Hij heeft genoten van het schitterend uitzicht op de besneeuwde Kuh e Dena. Tijdens zijn wandeling heeft hij fotos gemaakt van schitterende Dionysia iranshahrii en Dionysia revoluta vol in bloei. Verder tulpen, Draba, verschillende Fritilaria soorten. We vertrekken in de middag naar Semirom om er wat boodschappen te doen en eventueel te informeren of er een groep toeristen zijn gearriveerd, maar niemand spreekt Engels. Net buiten Semirom gaan we opzoek naar een Dionysia soort die alleen op enkele kalkrotsen zouden voorkomen. Het gaat hier om Dionysia mozaffarianii. Terwijl de coordinaten nog 1,7 km. verder aangeven zie ik de paarse kussens tegen de verticale kalkrotsen groeien. Klaas trekt zijn wandelschoenen maar weer aan en klimt loodrecht omhoog. Hij vindt er schitterende exemplaren in volle bloei. De plant zelf heeft klein rozetjes als knoopjes en de bloemetjes zijn kleiner dan de Dionysia iranshahrii. Het is maar een heel klein gebied waar ze groeien! Na deze vondst keren we terug naar het centrum. We kopen gebakjes en lekkernijen voor bij de koffie. We rijden terug de bergen in om er hogerop in een bergweide te overnachten. De zon is erg sterk maar de temp. blijft laag met 16ºC. Het smeltwater komt naar beneden stromen en veroorzaakt overal diepe geulen in het landschap. We besluiten nog een wandeling te maken naar de omhoog geduwde kalkrichels met mooi uitzicht. De zon is op deze hoogte erg sterk waardoor je snel verbrand. Er bloeien lila kleurige krokussen en tulpen. We klimmen tot 2950 m. hoogte en dalen in het begin van de avond af. Het vee is hier nog niet naar boven gebracht. Het is nog te koud en te vroeg. We blijven verder warm in de auto want de temp. daalt snel en zal vannacht tegen het vriespunt zijn. We houden wat kleren aan in bed! Jakkes, ik wil deze kou helemaal niet meer!


30 April.03
Vandaag is het Koninginnedag in Nederland! Wij hebben hier ook rood, wit, blauw! Rood van de tulpen, wit van de sneeuw en blauw is de strakke lucht en we hebben gebakjes voor bij de koffie. Het was vannacht erg koud met 1,5ºC. Ik was in de ochtend wakker geworden van de kou. Lex lag als een klein opgerold hoopje onder het bed in zijn hol en had het zo te zien ook niet warm. Maar als we op staan schijnt de zon volop en verwarmt de auto van binnen snel op. Na het ontbijt rijden we verder omhoog naar een verlaten groeve om van daaraf samen omhoog te lopen naar de rechtopstaande rotsrichels. Lex heeft weer voldoende energie om mee te lopen. Ondanks dat hij nog altijd diaree heeft merk je niets meer aan hem. We klimmen via de richels omhoog en hebben spectaculair uitzicht op het besneeuwde Kuh e Dena gebergte. Ook hier zien we Dionysia iranshahrii in bloei. Terug bij de auto dalen we het glibberige pad af. We komen tijdens de afdaling bijna in de problemen. Het profiel van de banden zat dicht met modder en leem, hierdoor kregen de banden geen grip meer. Het gewicht van de auto maakt hem onbestuurbaar. Gelukkig was het pad breed genoeg om weg te glijden zonder de afgrond in te gaan. Heelhuids komen we beneden waar we in een mooie bloeiende bergweide met zicht op Semirom koffie drinken met gebakjes. De temp. is inmiddels op gelopen naar 23ºC. We wachten tot 12.30 uur op de komst van Harry met zijn Engelse kornuiten, maar we zien niemand opdagen! We vertrekken naar Lordegan. Vanaf deze plaats gaat een smalle weg door de bergen met eikenbossen naar een rivierbedding in het Tange Nafon gebergte. Hier op 1700 m. hoogte.is de groeiplek van Dionysia zagrica. Drie jaar geleden vonden we deze Dionysia met uitgebloeide gele bloemen. Nu zijn we 1 week vroeger en als we geluk hebben treffen we ze deze keer in bloei aan! Er zijn 2 wegen naar Lordegan, wij nemen de schitterende weg vlak langs het Kuh e Dinar gebergte. De witte besneeuwde bergen zijn glas helder tegen een strakblauwe lucht. De fruitbomen staan in bloei. De weg slingert door een open berglandschap met kleine dorpen waar het afval in een open riool ligt te stinken in de zon. Koeien lopen in het afval te zoeken naar iets eetbaars. Mannen en vrouwen zitten voor hun huizen en kijken als of ze zo dagen zitten! We worden dan ook met veel aandacht nagekeken. De vrouwen dragen groene en blauwe kleuren. Hun chador is even kleurrijk als hun kleding. Hun lange gedraaide vlechten hangen als oorbellen langs het gezicht. Hier leeft het Bahtiyari volk. Deze mensen zijn niet zo gelieft door de rest. Er ligt een aangereden hond op de weg, hij leeft nog en er is niemand die zich er om bekommerd. In Lordegan willen we boodschappen halen die we in Semirom niet konden kopen maar ik kom niet verder dan de groentewinkel. Iedereen is zo opgewonden en vreselijk lastig. Ik wordt door een horde mannen gevolgd, ze staan me aan te staren en vreselijk misselijk te doen. Het lijken wel een stel debielen die nog nooit een vrouw hebben gezien. Als het me de keel uit gaat hangen val ik flink uit en vraag de groenteman om ze te laten vertrekken. Van de Iraanse beleefdheidregels hebben ze in deze plaats geen kaas gegeten! Iedereen is vreselijk nieuwsgierig. Terug bij de auto zie ik Klaas in de auto belaagt door een stel mannen en kinderen. Ze rennen om de auto en hangen aan de achterdeur te trekken. Ik schreeuw de hele horde toe dat ze op moeten sodemieteren en probeer de brutaalste bij zijn kladden te pakken. Iedereen begint te roepen en te schreeuwen. Deze mensen zijn echt vreselijk! We vertrekken zonder nog naar andere levensmiddelen te kijken. Dit gebied van Iran is een van de mooiste streken met een schitterend berglandschap met idyllische dorpen tussen de groene terrassen steil tegen de berghellingen. Wild stromende rivieren en bossen. Alleen jammer dat de mensen zo reageren op vreemden. Ze zijn totaal niks gewend en weten niet hoe ze op onze komst moeten reageren. Verder is het moeilijk om aan levensmiddelen te komen. De meeste kleine winkeltjes hebben alleen maar flessen Fanta en cola in de vitrine staan. De mensen hebben het hier niet breed. Na deze minder succes volle ontmoeting met Lordegan vertrekken we naar onze overnachtingplek bij de Karun rivier bij een open wilgenbos en een bron. Hier hebben we 3 jaar geleden ook gestaan. We eten onder het gekwaak van de kikkers. De temp. is een stuk aangenamer dan gister.


                                                                                     ©Klaas Kamstra All rights reserved